جامعى در نهايت زيبايى است كه آن را على بن يوسف نخستين پادشاه مراكش ساخته و به جامع على بن يوسف معروف است . پس از او عبد المؤمن يكى از پادشاهان موحدى آن جامع را ويران كرد و از نو ساخت آن هم به اين منظور كه نام على بن يوسف را از زبانها انداخته و نام خود را جايگزين نام او كند ، ولى كار بيهوده‌اى كرد زيرا تاكنون ( زمان لئون ) نام قديم آن « جامع ابن يوسف » بر زبان مردم جارى است . در نزديك شهر مراكش مسجد جامع ديگرى وجود دارد كه آن را عبد المؤمن ( موحدى ) بنا كرده . او دومين پادشاه سلسله‌اى است كه عليه لمتونيان « يعنى مرابطان » برخاست و حكومت آنان را سرنگون كرد و جانشين ايشان شد . اين مسجد را بعدها منصور نوهء عبد المؤمن گسترش داد و به آن پنجاه ذراع از هر طرف اضافه كرد و مسجد را با ستونهايى كه از اسپانيا آورده بود ، تزيين كرد و در زير مسجد مخزن آبى متشكل از قوسهاى دايره‌اى شكل ( احتمالا طاقهاى ضربى قوسى شكل ) ساخت كه همهء مساحت زير مسجد را پوشش مىداد . منصور دستور داد كه سقف مسجد را با سرب پوشاندند و در اطراف سقف آبراهه‌هاى سنگى تعبيه كردند ، به گونه‌اى كه آب باران ريخته شده بر سقف مسجد را به مخزن آب زير مسجد جارى مىساخت . منصور صومعه‌اى با سنگهاى بزرگ تراشيده شده از همان نوعى كه در برج كوليزى روم به كار رفته بنا كرد . محيط دايرهء گنبد اين صومعه به صد ذراع توسكانى مىرسيد و از برج « أزينيلى » در بولونيا بلندتر بود و به وسيله پلكانى مستقيم به بالاى اين برج مىرفتند . پهناى آن ( برج ) نه وجب و ارتفاع ديوار خارجى آن ده وجب و ارتفاع ديوار داخلى آن پنج وجب بود و در داخل صومعه هفت اتاق وسيع بسيار زيبا ساخته بودند كه بعضى بر روى بعض ديگر سوار شده بود . پلكانى كه از طريق آن به بالاى برج صومعه مىرفتند از پايين تا بالا به وسيلهء آهنهاى زيبا و محكم ساخته شده است كه بخش داخلى آن ( پلكان ) عريضتر از بخش خارجى آن است . هنگامى كه انسان به بالاى برج صومعه مىرسد با برجكى هرمى شكل مواجه مىشود كه محيط دور آن بيست و پنج ذراع است كه تقريبا معادل محيط برج بزرگ صومعه است و ارتفاع آن به اندازهء دو نيزهء بزرگ است . اين برجك مشتمل بر سه طبقهء قوسى شكل است كه با پلكانهاى چوبى از آنها بالا مىروند . در بالاى اين برجك ستونى