حسين قرچانلو
348
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
دارند كه سقفهاى منازلشان را با رنگهاى بسيار شاد و روشن ، مانند لاجورد و طلا رنگآميزى كنند ؛ سقف ( بيشتر منازل ) از چوب صاف است و پشت بامها مسطح است تا پهن كردن اشيايى كه شستهاند روى آن آسان باشد و براحتى بتوانند در تابستان در بالاى بام ( خانهها ) بخوابند . همه خانهها تقريبا دو طبقه است و بعضى از آنها سه طبقه است . هر طبقه داراى پلههايى است كه اجازه مىدهد از زير سقف به طبقهء ديگرى بروند . حياط خانهها وسيع و از چهار سمت اتاقها آن را احاطه كرده است و داراى درهاى بسيار بزرگند . ثروتمندان لنگه درهاى بسيار زيبا و ظريفى از چوب مىسازند . در خانههايشان در پهناى هر خانه خزانه يا محلى جهت نگهدارى اشياء گرانقيمت مىسازند كه باارزشترين چيزهاى خود را در آن نگهدارى مىكنند . برخى از مردم سعى مىكنند كه بلندى اين مخازن از شش وجب بيشتر نشود تا بتوانند روى آن فرش پهن كنند و بر روى آن بنشينند . همه رواقها در اين خانه ( ها ) بر ستونهايى از آجر با پوشش كاشى بنا شدهاند . ارتفاع اين ستونها از نصف قامت ( انسان ) فراتر نمىرود و ميان هر ستون تا ستون ديگر را با كاشى مىپوشانند و پلهايى ميان هر دو ستون استوار شده است كه طبقات بالا را نگه مىدارد و از چوب پوشيده شده و با نقوش زيبا و متنوع و رنگهاى گوناگون مزين گرديده است . در همهء خانهها حوضهاى مستطيل شكلى وجود دارد كه پهناى آنها بين 6 تا 7 ذراع و درازاى آنها بين 10 تا 12 ذراع است و عمق آنها بين 6 تا 7 وجب است و همهء آنها را با كاشيهاى مربع شكل ميورقى فرش كردهاند . در هر طرف حوضها آبخورها و آبريزهايى ساختهاند كه پايينتر از سطح حوض است و با كاشى مفروش شده است ؛ برخى از اين حوضها با فوّارههايى تزيين شده است كه مانند فوّارههاى اروپا . . . به اندازه نصف قامت انسان است . زمانى كه آب حوضها بالا مىآيد و هر آبريز اطراف آنها پر از آب مىشود ، آب از آنجا وارد آبانبارها مىشود و از طريق كانالهاى زيبايى كه با كاشى و آجرهاى مربعشكل مفروش شده آب با آن كانالها در زير خانهها جارى مىشود و باقى ماندهء آب به رود بزرگ شهر بازگشت مىكند . مردم فاس به حوضها اهميت زيادى مىدهند . آب حوضها پيوسته در نهايت زلالى و تميزىاند و جز در تابستان از آنها استفاده نمىكنند و در آن حوضها ، حمام نيز مىكنند . مردان و زنان و