حسين قرچانلو

332

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

بارويى استوار از خاك ( خشت ) دارد . وهران از فرضه‌هاى تلمسان است . « 1 » ابن بطوطه به حضورش در تلمسان اشاره كرده ، ولى دربارهء حضورش در وهران و در توصيف آن سخنى نگفته است . لئون افريقى در وصف وهران مىنويسد : شهر بزرگى است با شش هزار نفر جمعيت كه افريقاييها در قديم آن را ساخته‌اند . در ساحل درياى مديترانه واقع است و تا تلمسان صد و چهل ميل فاصله دارد . ساختمانها و بناهايش مجهز و نشان‌دهندهء پيشرفت شهر است . مدارس و مساجد ، پناهگاهها و گرمابه‌هايى دارد كه با ديوارهاى بلند و زيبا ساخته شده‌اند . بخشى از شهر در دشت و بخشى در كوهستان و در دامنهء كوهى بلند قرار گرفته است . ساكنان شهر صنعتگر و بافنده هستند و بيشتر مردم از دسترنج خود نان مىخورند ؛ ولى راحتى و رفاهى ندارند و غذاى غالب آنان نان جو است . البته ، مردم وهران از ظرفاء و جوانمردان و اهل كرامتند . وهران جايگاه بازرگانان قطلونيايى ( كاتالونيايى ) و جنوايى است . حتى در شهر خانه‌اى است كه آن را دار الجنوايين مىگويند ، كه اين مردم در آنجا به سر مىبرند . وهرانيها پيوسته دشمن شاه تلمسان بوده‌اند و هيچيك از واليان او را نپذيرفته‌اند ، بجز كسى كه امين مال آنها و سختگير باشد و درآمدهاى بندر را تحويل دهد . مردم شهر رئيس مجلسى انتخاب مىكنند كه به مسائل قضايى ، مدنى و جنايى اشراف دارد . بازرگانان وهرانى در گذشته همواره با كشتيهاى بادبانى به سواحل قطلونيه ( كاتالونيا ) و جزاير يابسه و ميورقه و منورقه رفت‌وآمد مىكردند . شهر وهران ( در زمان لئون ) پر از اسراى مسيحى بوده است . فرديناند فرزند پادشاه اسپانيا با ناوگانى بزرگ براى جنگ به وهران اعزام شد تا مسيحيان را كه از سختيها و رنجهايى كه مكرر بر سر آنها مىآمد ، آزاد سازد . اين ناوگان به علت اشتباه در كار خودش ، دچار شكست شد ، ولى پادشاه اسپانيا دوباره حمله به وهران را شروع كرد و با كمك اسقفان و كاردينالهاى اسپانيايى ناوگانى مهمتر از ناوگان اول تجهيز كرد و توانست در روزهاى اول جنگ بر شهر وهران چيره شود ، چون مردم شهر براى جنگ با دشمن بدون نظم خاصى از شهر خارج شدند و شهر را خالى گذاشتند ،

--> ( 1 ) . تقويم البلدان ؛ ص 166 و 183 .