نوبت نگهبانى به يكى از ايشان مىرسد ، چهارپايى كه شاخ و برگ بسيار خرما را بر آن بار كرده به دور شهر در حركت در مىآورد و خود در پناه آن تا صبح به نگهبانى مىپردازد . « 1 » به نوشته ابو الفداء : زويله قاعدهء فزّان و زير فرمان سياهان است . شهر جديد زويله براى مهديه به منزلهء ربضى است . مهدى ، اولين خليفهء علوى فاطمى ، آن را ساخت و مسكن رعاياى خود قرار داد . آب مردم شهر از چاههاست . « 2 » تونس ، پايتخت كشور جمهورى تونس ، در گوشهء شمال شرقى كشور در ساحل غربى مرداب كم عمقى است كه به وسيلهء ترعهء تنگى در بندر لاگولت به خليج تونس ارتباط دارد . شهر تونس در واقع دو شهر است : يكى مدينه كه بخش قديمى و غربى شهر است با كوچه‌هاى باريك و در هم و تماشايى و بازارهاى مملو از صنايع زيباى محلى ؛ و ديگرى ، بخش اروپايى شهر كه بناهاى مدرن ، مدارس ، بيمارستانها ، مهمانخانه‌ها و مغازه‌هاى بزرگ دارد . از بناهاى تاريخى و جالب تونس ، يكى مسجد معروف به جامع الزيتونه ( بنا در سال 114 ق ) ، محل دانشگاه اسلامى معروف تونس است و ديگرى ، دار الباى ( بنا در سال 1702 م ) مقر فرمانرواى تونس و سرانجام ، كاخ باردو كه اكنون موزه‌اى است مشتمل بر آثار كارتاژى ، رومى و اسلامى « 3 » . به نوشتهء بلاذرى : وقتى عبد الملك بن مروان برادر خود ، عبد العزيز ، را بر مصر ولايت داد ، او زهير بن قيس بلوى را بر افريقيه گمارد . زهير ، تونس را فتح كرد و به برقه بازگشت . « 4 » در 74 ق / 693 - 694 م حسّان بن نعمان به تونس آمد و آنجا را ويران ساخت . سپس ، در آنجا مسجدى بنا كرد و گروهى از مسلمانان را در آن شهر اسكان داد . بعضى از اهل سيره مىگويند كه حسان شهر قرطاجنّه را فتح كرد ، نه تونس را و قرطاجنّه در چهار ميلى تونس واقع بود . « 5 » در 114 ق / 732 م پس از كشته شدن عبد الرحمن بن عقبه و يارانش به دست بربرها ، عبد الواحد بن يزيد تونس را بگرفت و مردم به امارت با او بيعت كردند ، سپس او به

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 160 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 169 و 179 . ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 691 . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 330 . ( 5 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 61 - 62 .