فصل هفتم ماوراى مصر نوبه ، بجه و بجا ( شمال حبشه ) يونانيان دربارهء مردمان ماوراى مصر چندان اطلاعى نداشتند يا اصلا چيزى دربارهء آنها نمىدانستند ؛ حتى هرودوت نتوانست از آنها ديدن كند . او در حدود 450 ق . م پس از مسافرت به مصر جنوبى نوشت : دورترين كشور آباد جنوب ( مصر ) اتيوپى است . « 1 » در اينجا ( در كوش و نوبه ) طلا به مقدار زياد ، فيلهاى عظيم الجثه ، عاج ، آبنوس و همه نوع درختان جنگلى يافت مىشد . مردمان بلند قامت آن زيباترين مردمان روى زمين هستند و از همهء مردمان ديگر جهان بيشتر عمر مىكنند . « 2 » امروز هم در امتداد نيل ميانه و بالا مردمى زندگى مىكنند كه اگر عمر طولانى ندارند ، بسيار زيبا و بلند قامتند . صرف‌نظر از گزارشهايى از اين نوع ، نويسندگان يونانى چيزى براى گفتن دربارهء سرزمينهاى ماوراى مصر نداشتند و اين امر نشان مىدهد كه چرا دانشمندان اروپايى كه پيرو نوشته‌هاى يونانى بودند ، چيزى براى نوشتن در اين زمينه نداشتند . در گذشتهء دور دو مركز تمدن ذوب فلز در اين سرزمين ( اتيوپى و نوبه ) وجود داشته است و اكنون معلوم شده است كه اين هر دو تمدن براى تاريخهاى بعدى بسيار اهميت داشته است . اين دو تمدن ، يكى تمدن كوش واقع در نوبه ، و ديگرى ، اكسوم پدر تمدن حبشهء امروز در كوهستانهاى امتداد كرانهء جنوب غربى درياى سرخ بوده است . « 3 » مردمان قسمت شمالى كوش ( نوبه )

--> ( 1 ) . مقصود هرودوت از اتيوپى سرزمين كوش در نوبه و سرزمينهاى متصل به جنوب كوش بوده است . ( 2 ) . دخانيانى ، عبد الله ؛ تاريخ افريقا ؛ ص 35 - 36 . ( 3 ) . همان ؛ ص 36 .