حسين قرچانلو

207

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

جعفر بن ابى طالب ( ع ) اقامت دارند كه صاحبان شوكت و حشمتند ؛ غير از آنها فرزندان مسلمة بن عبد الملك هم آنجا بوده‌اند ؛ گروهى از بنى اميه هم در آنجا زندگى مىكردند . « 1 » خورهء بهنسا ، نام باستانى آن اوكسورهونخوس « 2 » و شهر و ناحيه‌اى است قديمى در صعيد پايين ، واقع در مصر عليا . شهر بهنسا نزديك فيّوم قرار دارد . در سالهاى 1896 - 1897 و 1906 - 1907 م پاپيروسهاى فراوانى از دورهء روميان كشف شد . در همان زمانها شهرى پررونق و كليساها و ديرهايش مشهور بوده « 3 » و در دوران اسلامى يكى از نواحى مصر بوده است . « 4 » يعقوبى مىنويسد : در اين شهر پرده‌هاى بهنسى بافته مىشود . « 5 » به نوشتهء مسعودى : قلابدوزى بهنسا و اسيوط و اخميم معروف بوده است . « 6 » مقدسى مىگويد : در مصر ، ديه‌هايى است كه به صادراتشان شهرت دارند ؛ مانند شطا و طحا و بهنسه كه در اين آخرى پرده و فرشهاى گوناگون مىبافند . « 7 » ادريسى در قرن ششم هجرى در وصف اين شهر مىنويسد : بهنسا ، چهار مرحله دور از خليجى است كه به وسيله رود نيل تشكيل شده و در سمت غرب آن واقع است و شهرى است پرجمعيت . از اين شهر تا مصر ( فسطاط ) هفت روز راه است . در اين شهر ، از قديم الايام تا حال پرده‌هاى معروف بهنسى و نيز نوعى لباس براى سلطان ( طراز سلطانى ) بافته مىشده است . تجار و بازرگانان اين پرده‌هاى گرانقيمت را به قيمت دويست مثقال خريدارى مىكردند . در اينجا لباسهايى از پشم و پنبه نيز بافته مىشده است و تا اين زمان پرده‌ها و فرشها و لباسهاى بهنسا در تمام آفاق مشهور است . « 8 » ياقوت مىنويسد : بهنسا شهرى در صعيد پايين و آباد و بزرگ و پرجمعيت است . زيارتگاهى در بيرون شهر است كه مىپندارند مسيح ( ع ) و مادرش هفت سال در آنجا بوده‌اند . شهر آب انبارهايى شگفت دارد . « 9 »

--> ( 1 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 665 . ( 2 ) . Oxyrhynehus ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 480 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 4 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 63 . ( 5 ) . البلدان ؛ ص 110 . ( 6 ) . التنبيه و الاشراف ؛ ص 21 . ( 7 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 277 و 288 . ( 8 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 130 . ( 9 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 516 - 517 .