بزرگ و وسيع و مركز صعيد است . فاصله‌اش تا فسطاط 12 روز است . مردم آن ، صاحبان ثروتهاى كلانند . شهر قوص پايگاه بازرگانانى است كه از عدن به آنجا مىآيند . شهرى است بسيار گرم و ميان آن تا درياى قلزم پنج يا چهار روز راه است . « 1 » چنان كه نقل شده ، در رمضان 662 / 1263 - 1264 م در قوص سكه‌هايى را از زير خاك يافتند كه روى يك طرف آنها ، صورت پادشاهى ايستاده كه در دست راستش ترازويى و در دست چپش شمشيرى بود ، و در طرف ديگر سكه ، سرى با گوشها و چشمهايى باز حك شده بود و روى سكه‌ها به خط يونانى نوشته شده بود « من ملك غليات هستم ؛ ميزان عدالت و بخشش در دست من است ، براى كسى كه اطاعت كند ؛ گوشهاى من براى شنيدن صداى مظلوم و چشمانم براى ديدن مصالح مملكت باز است » . راهبى خط روى سكه‌ها را خواند ؛ تاريخ سكه‌ها سال 2300 ق . م را نشان مىداد . « 2 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم هجرى بسيارى از شهرهاى مصر را ديده مىنويسد : قوص باغهاى سرسبز و بازارهاى زيبا و مساجد زياد و مدارس عالى دارد و حاكم‌نشين مصر علياست . « 3 » به نوشتهء مقريزى : قوص شهرى پرعقرب است و مارهاى خال‌خالى ( سپيد و سياه ) دارد و عقربهاى آن كشنده است . مردم ، شبها براى عبور در شهر ، چراغى در يك دست و يك وسيلهء آهنى براى كشتن عقربها در دست ديگر دارند . « 4 » خوره اخميم كه نام باستانى آن خمّيس « 5 » است ، شهر و ناحيه‌اى است در صعيد ميانه ، واقع در مصر عليا . شهر آن در ساحل شرقى رود نيل در پانصد كيلومترى جنوب شهر قاهره واقع است . در متون رومى - بيزانسى از آن ، با نام پانوپوليس ياد شده است . « 6 » در قديم الايام ، مقياس اندازه‌گيرى آب نيل توسط دلوكه دختر زبّاء در اخميم بنا شده بود . « 7 » بلاذرى مىنويسد : عمرو عاص ، خارجة بن حذافهء عدوى را به فيوّم و اشمونين و

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 413 و تقويم البلدان ؛ ص 149 . ( 2 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 657 . ( 3 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 47 . ( 4 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 657 . ( 5 ) . Xemmis ( 6 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 68 - 69 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 7 ) . فتوح مصر و اخبارها ؛ ص 71 - 72 .