هفت كوره تقسيم كرده است كه از سمت شام عبارتند از : جفار ، حوف ، ريف ، اسكندريه ، مقدونيه ، صعيد و هفتمين كوره واحات . « 1 » وى مىگويد : قصبهء اسكندريه نيز به همين نام است و شهرهايش عبارتند از : رشيد ، مريوط ، ذات الحمام و برلس . شهر اسكندريه قصبه‌اى نيكو بر ساحل درياى روم است و دژى استوار دارد . شهرى گرانمايه و پر از نيكوكاران خداپرست است . مردم آن از آب نيل مىآشامند و آداب و رسومشان همانند شاميهاست . ساختمانهاى شهر از سنگهاى دريايى و مرمر است ؛ دو مسجد جامع دارد و در نواحى آن ، خرنوب و زيتون و بادام و كشتزارهاى ديمى بسيار است . رود نيل در اسكندريه به دريا مىريزد . « 2 » ناصر خسرو كه از مصر و اسكندريه ديدن كرده ، در وصف اسكندريه و مناره‌اش مىنويسد : شهر بر لب درياى روم و كنار نيل است و از آنجا ميوهء بسيار با كشتى به مصر آورند ؛ و بر منارهء آن آينه‌اى حرّاقه ساخته‌اند كه هر كشتى از روميان كه از استانبول آمدى ، چون به مقابل آن رسيدى ، آتشى از آن آينه بر آن افتادى و بسوختى . روميان بسيار جد و جهد كردند و حيله‌ها به كار بردند و كسى را فرستادند تا آن آينه را بشكنند . « 3 » به روزگار حاكم ( خليفهء فاطمى ) مصر مردى نزد او آمد و پذيرفت كه آن آينه را تعمير نمايد ولى حاكم نپذيرفت ، گفت روميان به همين صورت هر سال زر و مال فراوان براى ما مىفرستند و راضىاند . « 4 » يك قرن بعد ( ششم هجرى ) ، ادريسى در وصف اسكندريه همان اطلاعاتى را كه مقدسى و ديگران گفته‌اند ، تأييد مىكند . ولى در وصف شهر اطلاعاتى را مىدهد كه احتمالا در زمان او وجود داشته است . او مىنويسد : در اسكندريه آثار و علائم شگفت‌انگيز استوارى وجود دارد كه گواه قدرت بنيانگذار آن است . . . شهرباره‌اى استوار و درختان ميوه فراوان و آباديهاى بسيار . . . بازرگانى پررونق بناهاى بلند . . . خيابانهاى وسيع . . . و بناهاى آن با ورقه‌هايى از سنگهاى مرمر و رخام پوشيده شده ، و قوسهاى طاقها با ستونهاى محكم بنا شده ، بازارهاى بسيار وسيع و كشتزارهاى پرخير و بركت دارد ، و شاخهء غربى رود نيل از آنجا مىگذرد . « 5 » در 562 ق

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 275 . ( 2 ) . همان ؛ بخش 1 ، ص 280 . ( 3 ) . سفرنامه ؛ ص 56 - 57 . ( 4 ) . همانجا . ( 5 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 319 .