حسين قرچانلو
163
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
جملهاند : كورهء بحيره ، كورهء مصيل و كورهء مليدس . اين سه كوره بر ساحل خليجهاى نيل قرار دارد و كورههايى كه بر ساحل خليج اسكندريه واقع است عبارتند از : كورهء ترنوط ، كورهء قرطسا و كورهء خربتا . اسكندريه كورههاى ديگرى هم بر ساحل خليجهاى ديگر نيل دارد ؛ مانند كورهء صا ، كورهء شباس ، كورهء حيز ، كورهء بدقون و كورهء شراك كه بر ساحل خليج نسترو قرار دارند . اسكندريه علاوه بر كورههاى ياد شده بر ساحل درياى شور و كورههاى واقع بر ساحل خليجهاى نيل ، كورههاى ديگر هم دارد كه از آن جمله است : كورهء مريوط كه كورهاى آباد با درختان انگور و ميوه فراوان است . « 1 » ابن رسته نقل مىكند كه در اسكندريه محلى را ديده است كه به ستونهاى سليمان معروف و قصر و اقامتگاه سليمان در آنجا بوده است . بعدها اين قصر و ديوارهاى آن ويران شده و تنها ستونهايى از آن برجاى مانده و سقفى بر آنها نيست ؛ اما درى كه سليمان از آن داخل مىشده باقى مانده است ؛ اين در دو لنگه دارد كه هر دو را از تخته سنگها تراشيدهاند و از حيث صافى و برّاقى چون آينه است . از فسطاط با كشتى تا اسكندريه قريب سى فرسخ راه آبى است كه در دو جهت آن ( راست و چپ رودخانه ) درختان خرما و زمينهاى حاصلخيز و باغهايى است . پس از آن به حصار اسكندريه مىرسى . در حدود صد گام در ساحل دريا ، سدّى از سنگ ساختهاند . اين سد تا منارهء اسكندريه امتداد دارد . اين مناره فانوس دريايى و از جنس سنگ ( سيليس ) است . در اين مناره سيصد پله وجود دارد ؛ در هر پله ، دريچهاى قرار دادهاند كه مشرف بر درياست . ارتفاع اين مناره را كه سر به آسمان كشيده ، حدود سيصد ذراع به ذراع سلطانى گفتهاند . از در شرقى شهر كه داخل شهر اسكندريه شويد ، گنبد سبزرنگى را خواهيد ديد كه شانزده پايه از سنگ مرمر دارد ؛ اين گنبد سبز رنگ تقريبا در وسط شهر واقع است و آن را اسكندر بنا كرده است . سمت راست گنبد ، دريا واقع شده و سمت چپ آن ، باغهاى ميوهء فراوان چون انجير و انگور وجود دارد . در مقابل گنبد سبز رنگ نيز بازارى قرار دارد . « 2 » مقدسى سرزمين مصر را به
--> ( 1 ) . البلدان ؛ ص 117 - 118 . ( 2 ) . الاعلاق النفسيه ؛ ص 136 - 138 و ر . ك . : التنبيه و الاشراف ؛ ص 11 .