بيش از قاهره خسارت وارد آورد . فسطاط جمعيت خود را از دست داد و خانه‌هاى مسكونى آن در اندك مدتى رو به ويرانى نهاد . قاهره نيز طبعا از اين آفت بر كنار نماند و بعضى از مناطق شهر ويران و خالى از سكنه شد . بعدها ، در دورهء خلافت آمر به احكام الله ( 495 - 525 ق ) خانه‌هايى در منطقهء واقع ميان قاهره و فسطاط بنا شد . مأمون ، وزير آمر ، فرمانى صادر كرد مبنى بر اينكه مالكان اين منطقه ، حق ساختن بنا يا فروش زمينشان را ندارند . بنابراين ، مالكان ملزم بودند در صورت بناى خانه ، از مصالح خانه‌هاى ويران فسطاط استفاده كنند . استقرار مجدد واحدهاى نظامى ( در فاصله ) دو شهر فسطاط و قاهره كه به دستور بدر الجمالى انجام گرفته بود نيز تا حدودى مشكل مسكن پيش آورد ؛ اما براى رفع آن ، مردم را در بيرون باروها و در قسمت جنوب شهر مسكن دادند و نيز براى رفع نيازمنديهاى روزانهء آنان بازارهايى تأسيس كردند . در اين بازارها ، بزّازان ، داروفروشان ، و قصّابان حجره‌هايى داشتند . كار مسكن‌سازى و اسكان مردم به جايى رسيد كه تمام منطقه‌اى كه فسطاط و قاهره در آن قرار داشت ، به ناحيهء مسكونى مبدل شد تا جايى كه حدود آن از حدود دو شهر قديم فسطاط و قاهره نيز فراتر رفت . « 1 » ابو الحسن على بن رضوان شرح مفصلى از قاهرهء دوران فاطميان داده است كه مقريزى آن را در كتاب خود آورده . وى مىنويسد : مركز حكومت مصر چهار قسمت شده است : فسطاط ، قاهره ، جزيرة الروضة و جيزه . كوه المقطّم بر جانب مشرق شهر ، ميان دار الخلافه و گورستانهاى شهر واقع است . مهمترين اين چهار قسمت ، فسطاط است كه از غرب به رود نيل محدود است . در سواحل غربى نيل ، درختانى به اندازه‌هاى مختلف وجود دارد . كوچه‌ها و معابر فسطاط تنگ و ساختمانهاى آن مرتفع است و هنگامى كه باد جنوب مىوزد ، گرما و رطوبت را از فسطاط به سوى قاهره مىآورد . آب چاههاى قاهره به سطح زمين نزديك است و همين امر باعث شده كه با رسوبات زمين كه در ايام فيضان ( يا طغيان ) نيل پيش مىآيد مخلوط شود . مقدارى از گل‌ولاى قاهره نيز به چاهها ريخته و آنها را آلوده مىكند . هواى قاهره نسبت به فسطاط معتدلتر و بهتر و

--> ( 1 ) . همان ؛ ص 61 - 63 .