سالمتر است . « 1 » فسطاط در 564 ق / 1168 م به محاصرهء سپاه فرنگان درآمد ؛ چون شاوور تمام نيروهاى خود را براى دفاع از قاهره متمركز ساخته بود . پس ، ناچار دستور داد كه كسى در قاهرهء كهن باقى نماند . سيل جمعيت ، شهر فسطاط را به سوى قاهره پشت سر گذاشت . كثرت افراد چنان بود كه گويى روز رستاخيز است . اين جمع بسيار ، در مساجد ، گرمابه‌ها ، كوچه‌ها ، و جاده‌هاى قاهره اردو زدند ؛ در حالى كه تمام دارايى خود را از دست داده بودند و سراسيمه نگران حملهء دشمن به قاهره بودند . شاوور دستور داد تا بيست‌هزار كوزه آكنده از نفت و ده هزار نيم سوز به فسطاط حمل كردند و در سراسر شهر پراكنده ساختند و شهر را آتش زدند . پس از اين واقعه ، فسطاط مدت مديدى به صورت ويرانه‌اى باقى ماند و به « تل آشغالى » معروف شد . « 2 » صلاح الدين ايوبى در 564 ق بعد از درگذشت عمويش ، اسد الدين شيركوه ، از طرف خليفهء فاطمى به مسند وزارت نشست . در آغاز چون سياهان قاهره بر ضد او شورش كرده بودند ، آنها را در محلهء منصوره نزديك قاهره قتل‌عام كرد . آنان امان خواستند و به جيزه در سمت غربى نيل رفتند . شمس الدوله تورانشاه برادر صلاح الدين به فرمان برادر به سركوبى آنان نيز در جيزه اقدام كرد . « 3 » صلاح الدين پس از آنكه به خلافت فاطميان پايان داد ( 567 ق / 1171 م ) ، در صدد برآمد تا محل مستحكمى بيابد و آنجا را مقر خويش سازد . بنابراين ، دستور داد بر پيش‌آمدگى كوه المقطّم ، كه شبيه شبه‌جزيره‌اى بود ، ارگى بسازند ؛ پس ، مساجد و مقابرى كه در اين محوطه وجود داشت ويران و اهرام كوچك جيزه ، كه بىشك تعدادشان اندك نبود ، منهدم شد و سنگهايى كه از تخريب آنها به دست آمده بود براى بناى ارگ جديد به قاهره برده شد . تصميم صلاح الدين بر آن بود كه باروى واحدى به دور قاهره جديد ، فسطاط و ارگ بكشد ؛ اما پيش از آنكه بناى بارو و ارگ را تمام كند درگذشت . « 4 » ارگ قاهره كه بناى آن از 572 ق / 1176 م آغاز شده بود ، در 604 ق /

--> ( 1 ) . خطط مقريزى ؛ ج 2 ، ص 63 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 429 ؛ قاهره ؛ ص 70 . ( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 432 - 433 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 266 .