حسين قرچانلو

116

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

اختصاص داده است . اصفهان شاه خاتون در شهر بيت المقدس وفات يافت و در مقبرهء باب الرحمه مدفون گرديد . « 1 » 5 . الرّباط الزمنى در سمت راست باب المطهره و روبروى مدرسهء عثمانيه ( سكونتگاه آل الفتيانى ) واقع است . اين بنا را خواجه شمس الدين محمد بن الزمن ، از خاصّان الملك الاشرف قايتباى كه در سال 897 ق وفات يافت ، وقف كرده است . بناى اين رباط متعلق به سال 881 ق است . « 2 » 6 . المدرسة الاشرفيه در سمت چپ كسانى واقع است كه از باب السلسله وارد حرم مىشوند و منارهء باب السلسله بر آن مشرف است . در ورودى اين مدرسه در غايت زيبايى و جلو آن ، رواقى است كه با سنگهاى محكم و استوار ساخته شده و با نقوش و تصاوير زيبا كه با ظرافت و دقت تمام بر آنها حكاكى شده ، مزيّن شده است . در دو طرف در ورودى ، كتيبه‌اى به خط نسخ وجود دارد كه بر طبق آن ، اين مدرسه را الملك الاشرف سيف الدين ابا النصر قايتباى در 885 ق بنا كرده است . آب انبار معروف به سبيل قايتباى كه روبروى همين مدرسه واقع است و در 887 ق بنا شده نيز از آثار همين پادشاه است . يكى ديگر از آثار قايتباى نيز پلكانى است كه در سمت جنوب غربى قبة الصّخره در نزديكى المدرسة النحويه واقع است و به صحن قبة الصّخره راه دارد . علاوه بر اينها وى در 887 ق نيز منارهء جامع العمريه را كه امروز به جامع عمر معروف است و در جوار كليساى قيامت قرار دارد ، بنا كرد . همچنين تعمير كاريزى كه آب جارى را از عين العروب به بيت المقدس مىرساند ، نيز در زمان وى پايان يافت . « 3 » غير از آثار و ابنيهء ياد شده ، مساجد و رباطها و زاويه‌هاى فراوان ديگرى در بيت المقدس بوده كه ياد همهء آنها در اينجا ضرورت ندارد . علاوه بر آثار اسلامى كه به نمونه‌هايى از آن اشاره شد ، ديرها و كليساها و كنيسه‌هاى متعددى در بيت المقدس وجود داشته است كه از آن جمله‌اند : كنيسه مار يعقوب ، كنيسة المصلبيّه ، كنيسة صهيون ، كنيسة قمامه و كنيسة اليهود . « 4 »

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 36 و همان ؛ ص 177 . ( 2 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 36 و همان ؛ ص 178 . ( 3 ) . تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ؛ ص 178 - 179 . ( 4 ) . الانس الجليل بتاريخ القدس و الخليل ؛ ج 2 ، ص 49 - 51 .