گرانقدرترين شهرهاست ؛ زيراكه دنيا و آخرت در آنجاست . دنيادارى كه آخرت بخواهد ، در آنجا خواهد يافت . آخرت‌دارى كه دنيا را بخواهد ، در آنجا مىيابد . نه سرمايش زهرآگين است و نه گرمايش رنج‌آور . زيباتر از ساختمانهايش و پاكيزه‌تر از آنها و دلگشاتر از مسجدهايش يافت نشود . خداوند ميوه‌هاى درّه و دشت و كوه و ديگر اضداد را در آنجا گرد آورده است ؛ مانند ترنج ، بادام ، خرما ، گردو ، انجير ، موز . آنجا جايگاه روز رستاخيز است . حشرونشر در آنجا خواهد بود . بزرگداشت مكّه و مدينه به كعبه و پيامبر ( ص ) است و روز قيامت مكه و مدينه را به بيت المقدس بدرقه كنند . رستاخيز همه مردم در آنجاست ؛ ولى بيت المقدس عيبهايى نيز دارد . در تورات آمده است كه بيت المقدس مانند طشت زرى است كه پر از عقرب باشد ؛ چون از گرمابه‌هايش كثيفتر و پرخرجتر نباشد . مسيحيان در آن بسيارند ؛ دانشمندان اندكند ؛ مردمش نامهربانند ؛ بر سراها و مهمانخانه‌ها و همچنين بر آنچه در آنجا به فروش مىرسد ماليات سنگينى بسته‌اند ؛ ستمكش در آنجا بىياور است ، بردگيان ( زنان ) اندوهگينند ؛ ثروتمندان رشك خورده ، فقيهان تنها ؛ اديبان كمياب ؛ مجلس مناظره و درس ناياب و يهود و نصارا بر شهر مسلطند و مسجد از نماز جماعت خالى است . اين شهر از مكه كوچكتر و از مدينه بزرگتر است ؛ ولى ساختمانهايش استوارند . شهر ، بارويى دارد كه يك سوى آن كوه و دو سوى ديگر آن خندقى است . باروى شهر هشت دروازه آهنين به نامهاى صهيون ، تيه ، بلاط ، جبّ ارميا ، سلوان ، اريحا ، عمود و محراب داود دارد . آب در شهر بيت المقدس فراوان است . گويند كه در بيت المقدس چيزى ارزانتر از آب و اذان نيست . كمتر خانه‌اى است كه يك تا چند آب انبار نداشته باشد . شهر سه بركهء بزرگ به نامهاى بنى اسرائيل ، سليمان و عياض دارد . در مسجد اقصى ، بيست حب ( خمرهء آب ) پر آب هست . كم‌كويى ( كوچه‌اى ) ديده مىشود كه در آن حب يا خمرهء آب نباشد . « 1 » مسجد اقصى در گوشهء شرقى شهر بيت المقدس رو به قبله واقع است . اين بنا كه تاريخ آن به زمان داود ( ع ) مىرسد با سنگهايى به درازاى حدود ده ذراع يا كمتر كه روى

--> ( 1 ) . همان ؛ بخش 1 ، ص 235 .