شگفتى در اين زمينه ابراز مىشد . « 1 » مسعودى معتقد بود همهء شهرهاى بزرگ يك اقليم در يك خط عرض جغرافيايى قرار دارد . « 2 » تأثير خوارزمى بر دانش جغرافيايى مسلمانان خارق‌العاده بود . در نيمهء اول قرن چهارم هجرى قمرى كتاب عجايب الاقاليم السبعة تأليف شد كه با كتاب خوارزمى شباهت بسيار داشت تا آنجا كه مىتوان گفت رونويسى از كتاب اوست . هنوز نام مؤلف اين كتاب در ابهام و پيچيدگى است . در نسخهء خطى منحصر به فرد كتاب ( موجود در موزهء بريتانيا كه تاريخ 709 / 1309 را بر خود دارد ) نام مؤلف سهراب آمده است . مؤلف در مقدمه ، خود را بندهء فقير سهراب ناميده است كه چنين نامى ميان جغرافيادانان مسلمان كمتر سابقه دارد . « 3 » بعضى او را ابن سرابيون ناميده‌اند و بعضى او را به اشتباه طبيب معروف آن دوران ، يعنى يحيى بن سرابيون دانسته‌اند . برخى ديگر او را ابو الحسن بن بهلول ناميده‌اند . عنوان كتاب نيز كه در نسخهء خطى « عجايب الاقاليم السبعه » آمده ، مشكوك است ؛ زيرا در كتاب سخنى از شگفتيها نيست . با توجه به متن كتاب ، مىتوان تاريخ تأليف آن را در فاصلهء سالهاى 289 - 334 / 902 - 945 يعنى پيش از آمدن بويهيان به بغداد تعيين كرد . اطلاعات مؤلف از عراق چنان دقيق است كه بدون شك مىتوان گفت در آنجا مقيم بوده است . وى معاصر ابو زيد بلخى بنيانگذار مكتب قديم جغرافيا ( مكتب بلخى ) بود ؛ ولى روشى كاملا مخالف با مكتب مذكور داشت ؛ زيرا كتاب وى بر روش مكتب جغرافياى يونانى نوشته شده است و تا حدودى با روش صورة الارض خوارزمى هم تفاوت دارد . مقدمهء كتاب حاوى اطلاعات مفصلى است كه به كمك آن مىتوان نقشهء مسطح مربعى رسم كرد . كتاب سهراب در فصل‌بندى مطالب با صورة الارض كمى تفاوت دارد . در آغاز كتاب شمار شهرها و اقاليم مختلف را ياد مىكند ؛ سپس به ترتيب به وصف درياها ، جزاير ، شمار كوهها ، چشمه‌ها و رودها مىپردازد و در خاتمه همهء اينها را بر اقليمها تقسيم مىكند . به‌طور كلى مىتوان گفت

--> ( 1 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 111 . ( 2 ) . التنبيه و الاشراف ؛ ص 40 . ( 3 ) . متن كامل كتاب رافون مژيك به سال 1903 منتشر كرد و در محافل علمى اروپا به نام وى ثبت شد .