كتاب صورت عالم كه متعلق به وى بوده به‌جا مانده است . به نظر مىرسد اينكه كلمب اعتقاد به گلابى شكل بودن زمين داشت در نتيجهء توجه به نظريهء أرين بوده است . به همين دليل يك درجه نصف النهار را برابر با 3 / 2 56 ميل ايتاليايى حساب كرد . « 1 » بنابراين فاصلهء ميان سواحل غربى اروپا و سواحل شرقى آسيا را خيلى كمتر از آنچه حقيقت داشت ، حساب كرد و اين اشتباه باعث كشف قارهء جديد يعنى امريكا شد . « 2 » نظريات و اصطلاحات نجومى و جغرافيايى هند نه تنها مستقيما به فرهنگ اسلامى راه يافت ، بلكه احيانا از طريق آثار جغرافيايى ايران نيز نفوذ فراوان داشته است . يكى از اين اصطلاحات كلمهء زيج است كه معمولا بر جدولهاى نجومى اطلاق مىشود . اصل كلمه از زيگ فارسى و زيك پهلوى است ؛ يعنى تارى كه پود به آن بافته مىشود ؛ سپس به جدولهاى عددى اطلاق شد ؛ بدين سبب كه خطوط آن همانند تارهاست . شوى « 3 » مورخ علوم دقيق اسلامى دربارهء زيج تفسير ديگرى دارد . وى مىگويد كه زيج از زه فارسى يا زيق به معناى وتر يا نخى است كه در اندازه‌گيرى به كار مىرود ؛ ولى اين تفسير مخالف نظريه ابو ريحان است كه معتقد است ، زيج با كلمهء قانون در نزد يونانيان مطابقت دارد . زيج را مسلمانان بر هر كتاب نجومى و جدولهاى آن اطلاق كرده‌اند و كلمهء يونانى قانون كه ظاهرا در قالب سريانى به مسلمانان رسيده تقريبا به همان معناى جداول است . بعضى از محققان ، وصف اقاليم هفتگانه را ، كه احتمالا اساس آن از پندارهاى ايرانى هفت كشور بوده ، نيز از آثار نفوذ شرقى « هند و ايرانى » مىدانند . « 4 » در دوران شكوفايى فرهنگ و تمدن اسلامى تنها كتاب فارسىاى كه در نجوم

--> ( 1 ) . ميل ايتاليايى در آن زمان معادل با 1589 متر بود ؛ بنابراين 384 متر كوتاهتر از ميل عربى بوده است . اگر 1589 را در 3 / 2 56 ميل ضرب كنيم ، طول قوس يك درجه مساوى 897108 متر به دست مىآيد كه از اندازهء مسلمانان به مقدار 22 كيلومتر كمتر است . ( 2 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 83 و تاريخ نجوم اسلامى ؛ ص 365 . ( 3 ) . Schoy ( 4 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 85 .