ايرانى ، تصميم گرفت شهر بغداد را بنا كند ، منجمانى چون نوبخت ايرانى و ماشاء الله بن أثرى يهودى ، از اهالى مرو براى اين منظور انتخاب شدند . « 1 » در سال 154 / 771 يا 156 / 773 در دربار منصور عباسى ، دانشمندى هندى ( كنكه ) حضور داشت كه از هند رساله‌اى دربارهء نجوم و جدولهاى آن به همراه آورده بود . محمد بن ابراهيم فزارى و يعقوب بن طارق آن كتاب را به عربى ترجمه كردند و سند هند كبير ناميدند . اين رساله به‌طور قطع كتاب سوريا سدّهانتا است كه به سال 628 ميلادى توسط براهما گوپتا تأليف شده است ، در رسالهء سند هند پس از مقدمه‌اى مختصر تعدادى جدول نجومى دربارهء حركت اجرام سماوى و طلوع و غروب برجها آمده بود . اين حركات بر حسب دورانهاى زمانى چند هزار ساله ( ميليون ساله ) موسوم به كلپ « 2 » ( 4320000 سال ) محاسبه شده بود ؛ بر اساس اين فرض كه در آغاز جهان ماه و خورشيد و ستارگان در يك خط ( يا يك برج ) جمع بودند ، سپس به حركت درآمدند و در نهايت جهان به همان وضع نخستين باز مىگردند ( يعنى هر كلپ برابر است با آغاز يك آفرينش تا پايان آن كه قيامت است و برابر با 4320000 سال بوده است ) . اين نظريه مدتها در اروپا شناخته شده بود و دانته شاعر معروف فرانسوى آن را در كمدى الهى خود به كار برده است . « 3 » هنديان نيز چنان مىپنداشتند كه ستارگان غير ثابت در آغاز آفرينش همه با اوجها و جوزهرهايشان ( حضيضشان ) در ابتداى برج حمل يعنى در منطقهء اعتدال ربيعى قرار داشتند و سپس به حركات با سرعتهاى مختلف پرداختند و پس از هزاران هزار دوران كامل ، بار ديگر با اوجها و جوزهرهاى خود در اوّل برج حمل اجتماع خواهند كرد . مجموع سالهاى شمسى نجومى ميان دو اجتماع كلّى ( يعنى جمع شدن در برج حمل و آغاز حركت و پس از هزاران هزار دوران ، اجتماع كردن دوباره در برج حمل ) كلپ نام دارد . اعراب شمارهء سالهاى كلپ را مجموع سالهاى سند هند و

--> ( 1 ) . انتقال علم يونانى به جهان عربى ؛ ص 232 و 233 . ( 2 ) . Kalpa ( 3 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 77 - 78 .