نمىكند . « 1 » ابو الفداء مىنويسد : كسى كه اماسيه را ديده بود براى من حكايت كرد كه شهر بزرگى است با بوستانها و نهرى بزرگ و بارويى استوار ، از نهر با دولاب آب مىكشند و مزارع را سيراب مىكنند . رود اماسيه از خود شهر اماسيا مىگذرد و به درياى سياه ( درياى سينوب ) مىريزد . در اين رودخانه نقره يافت مىشود . « 2 » حمد الله مستوفى مىنويسد : اين شهر را سلطان علاء الدين كيقباد سلجوقى تجديد بنا كرد . محصول اين شهر انواع ميوه است و هواى خوش و پاكيزه‌اى دارد . « 3 » ابن بطوطه سيّاح قرن هشتم كه خود اماسيه را ديده ، مىنويسد : اين شهر بزرگ باغ و درخت و ميوهء فراوان دارد و به وسيلهء دولابهايى كه بر كنار شهر نصب كرده‌اند باغها و خانه‌ها را آبيارى مىكنند . اماسيه خيابانها و بازارهاى وسيع دارد و در قلمرو پادشاه عراق ( ايلخانان مغول ) است . « 4 » حاج زين العابدين شيروانى در قرن يازدهم در وصف اماسيه نوشته است : شهرى بزرگ و به كثرت آب و صفوت هوا معروف است . ثروت فراوان و جمعيت بيشمار دارد . در ميان كوهستان واقع است . اكنون ( زمان او ) نزديك ده هزار باب خانهء خوب در آن است . . . باغات بسيار و نهرهاى بيشمار دارد . . . حبوبات و غلاتش فراوان است . مردمش ترك‌زبان و نسبت به فقرا و غريبان مهربانند و غالبا حنفى مذهب و عيسوىاند . . . يكى از سلاطين عثمانى مسجدى عالى در آن بنا كرده است . « 5 » لاذق . اين شهر در شمال اماسيه قرار دارد . در زمان سلاجقهء روم جايى پراهميت بوده است و در تاريخ ابن بىبى مكررا نامش آمده است . « 6 » به نوشتهء محمود آق‌سرايى ، وقتى كار مملكت غياث الدين رونق گرفت ، انطاليه و لاذيق ( لاذق ) را فتح كرد ، سپس به جنگ با سيليوس ، امپراتور بيزانس ، رفت و نزديك لاذيق به دست كفّار شهيد شد . « 7 » ادريسى به اين محل همين اندازه اشاره كرده است كه سمت جنوب درياى بنطس به بلاد

--> ( 1 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 812 - 814 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 439 . ( 3 ) . نزهة القلوب ؛ ص 95 و 96 . ( 4 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 329 . ( 5 ) . بستان السياحه ؛ ص 46 و 47 . ( 6 ) . تاريخ سلجوقيان ( ذيل اخبار سلاجقهء روم ) ؛ ص 26 و 308 به بعد . ( 7 ) . تاريخ سلاجقه ( مسامرة الاخبار و . . . ) ؛ ص 32 .