هروى مىنويسد : در قونيه آرامگاه افلاطون حكيم در كليسايى در كنار جامع شهر قرار دارد . « 1 » ابو الفداء از قول ابن سعيد مىنويسد : قونيه شهر معروفى است و در جنوب آن كوهى قرار دارد كه از آن آبى فرو مىريزد ، اين آب از سمت غربى وارد شهر قونيه مىشود . در دامنهء آن كوه باغهايى به مسافت قريب سه فرسخ قرار دارد . اين شهر پايتخت و كرسى ( آنجا ) است . رودخانهء شهر بوستانهاى آن را مشروب مىكند و در كنار شهر درياچه‌اى تشكيل مىدهد . باغها و كوهها گرداگرد قونيه را فراگرفته است . فقط در جانب شمالى باغ و كوه نيست . در قونيه ميوه بسيار است ، زردآلوى آنجا معروف به قمر الدين است . « 2 » حمد الله مستوفى مىنويسد : به دوران سلاجقهء روم سلطان قلج ارسلان در آنجا قلعه‌اى از سنگ تراشيده ساخت و در آن قلعه براى نشستن خود ايوانى بزرگ ساخت و چون قلعه و باروى شهر قونيه رو به ويرانى گذاشت ، سلطان علاء الدين كيقباد سلجوقى و امراى او باروى شهر را تجديد عمارت كردند ، بارويى بس بلند از سنگ تراشيده و از قعر خندق برآوردند كه بيست گز عمق خندق و سى گز بلندى باروست . دور بارو دوازده دروازه دارد كه بر فراز هر دروازه كوشكى قلعه مانند است . هواى شهر معتدل است . آب شهر از كوهها تأمين مىشود و بر آن آب در دروازهء شهر براى پاكيزگى گنبدى بزرگ ساخته‌اند و از گنبد به بيرون سيصد و چند لولهء آب جارى است . در ارتفاعاتش غله و پنبه و ديگر حبوبات بسيار و نيكوست ، باغستان فراوان دارد به دو طرف : يكى به جانب صحرا و آن اكنون خراب است و ديگرى به طرف پاى قلعهء شهر و آن آباد است . انگور و ميوه به انواع از او حاصل شود . . . چون شهر بر سرحد قرامان است هميشه از آنها به زحمت باشند و از مزار اكابر تربت مولانا جلال الدين رومى قدس سره آنجاست . « 3 » ابن بطوطه كه خود شهر قونيه را ديده در وصف آن مىنويسد : شهرى است بزرگ و خوش‌ساخت ، باغ و ميوه و آب فراوان دارد ، زردآلوى قمر الدين آن به مصر و شام برده مىشود . خيابانهاى قونيه بسيار وسيع است و بازار آن ترتيب بديعى دارد . اصناف

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 415 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 437 . ( 3 ) . نزهة القلوب ؛ ص 97 و 98 .