ساحلى تا مغرب طرسوس قلمرو آن مملكت محسوب مىشد . قلمرو سلاطين سلجوقى ، مغرب و شمال مملكت ارمنستان صغير بود . وسعت سرزمينى كه سلاجقهء روم بر آن حكومت مىكردند در زمانهاى مختلف تغيير مىيافت و با كم و زياد شدن قدرت امپراتورى روم شرقى و پيشرفت دولت ارمنستان صغير مسيحى و اوضاع كشورهاى كوچك مسلمان‌نشين مجاور كه بعضى مغلوب صليبيها شدند ، ارتباط داشت . اسامى بلاد مهمى كه در سال 587 تحت فرمانروايى سلاجقهء روم بود از تقسيم قلج ارسلان دوم به دست مىآيد . او در اين سال كشور خود را ميان يازده پسرش تقسيم كرد . سرزمين تحت سلطه سلجوقيان دو پايتخت به اسامى قونيه و قيصريه داشت « 1 » و شهرهاى مهم آن عبارت بود از : سيواس ، نكيسار ( نيكسار يا نيوسزار ) ، توقات ، اماسيه ، انگوريه ( انقره ) ، اراكليه ، نكيده ( نكده ) و آبلستان ( بعدها به نام البستان معروف شد ) . سلطان علاء الدين نوهء قلج ارسلان دوم كه در سال 616 به تخت سلطنت نشست ، مملكت خود را از شمال و جنوب تا سواحل درياى سياه و درياى مديترانه وسعت داد . وى شهر سينوب را نيز متصرف شد و در ساحل بحر الروم ( درياى مديترانه ) بندر بزرگى در علايا بنا كرد كه به نام او موسوم شد . دورهء سلطنت اين پادشاه را اشعار صوفى معروف جلال الدين رومى ، كه در قونيه مىزيست و همان‌جا وفات يافت ، بلندآوازه ساخت . سى سال بعد از مرگ سلطان علاء الدين ( 634 ق ) لشكريان مغول سلطنت سلاجقهء آسياى صغير را درهم شكستند ، اما چهار نفر از آخرين سلاطين سلجوقيان روم كه در واقع عمال و دست‌نشاندگان ايلخانان ايران بودند روى كار بودند تا اينكه در سال 700 هجرى بلاد روم ميان امراى دهگانهء تركمان كه در اصل از غلامان سلاطين سلجوقى بودند ، تقسيم شد . « 2 » قبل از پرداختن به تقسيمات روم بعد از انقراض سلاجقه روم به وصف مختصرى از مراكز و شهرهاى آسياى صغير در دورهء فرمانروايى سلجوقيان روم مىپردازيم : قونيه . اين شهر پايتخت سلاجقهء روم بود . به نوشتهء ياقوت ، از بزرگترين شهرهاى اسلام در مرز روم بود و پادشاهانش در آق‌سرا ( كاخ سفيد ) اقامت داشتند . او از قول

--> ( 1 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 150 و 151 . ( 2 ) . همانجا .