هارونيه معروف است و در مجاورت باب الحدث ( دروازه حدث ) قرار دارد . « 1 » ابو الفداء به نقل از اللباب مىنويسد : مرعش شهرى از شام است . « 2 » اين شهر پس از جنگهاى صليبى ظاهرا در تصرف دولت ارمنستان بود ، تا آنكه دولت به دست عثمانيها منقرض شد . هارونيه . محل هارونيه و كنيسه السوداء كه در كوههاى ميان مرعش و عين زربى واقع بودند ، معلوم نيست . ظاهرا هارونيه در مغرب مرعش و به فاصله يك روز راه تا آن قرار داشته است . قلعهء آن به هارون الرشيد منسوب است و در سال 183 به زمان همين خليفه ساخته شده است . اين قلعه در يكى از دره‌هاى غربى كوه لكّام ( طوروس ) قرار داشت . « 3 » به گفته بلاذرى ، هارون در آنجا پادگانى براى جنگجويان و مهاجران بنا كرد . گفته‌اند كه رشيد ، هارونيه را در زمان مهدى ( پدرش ) ساخت و در خلافت خود به پايان رسانيد . « 4 » ابن خرداذبه مىنويسد : هارونيه و . . . در هشت ميلى طرسوس واقع است . « 5 » قدامه ، هارونيه را جزء شهرهاى مرزى بيان كرده كه خراج آنها حدود صدهزار دينار بوده است . خراج مزبور براى اصلاح آن شهرها ، نگاهبانان ، پاسداران ، منهيان ( خبرگزاران ) ، پيكهاى چابك‌سوار تيزرو ، دروازه‌بانان ، نگهدارندگان تنگه‌ها و قلاع و . . . خرج مىشده است . « 6 » ابن رسته ، هارونيه را جزء شهرهاى مرزى شام به شمار آورده است . « 7 » در نيمه اوّل قرن چهارم هجرى ، هارونيه دژ كوچكى در مغرب كوه لكام بوده است . « 8 » روميان در سال 348 هجرى قمرى اين دژ را خراب كردند و پانصد هزار مسلمان از زن و مرد و كودك را به اسارت گرفتند ، سپس سيف الدوله حمدانى غلامش غرقويه را فرستاد تا آن دژ را بازسازى كند . « 9 » ادريسى در قرن ششم در وصف هارونيه مىنويسد : دژ كوچكى بر كنار دره‌اى از دره‌هاى لكّام است . « 10 » به نوشتهء ياقوت هارونيه هم‌اكنون باقى

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 107 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 289 . ( 3 ) . فتوح البلدان ؛ ص 248 و سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 139 . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 248 . ( 5 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 77 . ( 6 ) . كتاب الخراج ؛ ص 166 . ( 7 ) . الاعلاق النفيسه ؛ ص 123 . ( 8 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 65 . ( 9 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 388 . ( 10 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 653 .