مردم شهر را با سلاح و توشه تقويت كرد . در همين زمان ميخائيل ، امپراتور روم ، با هشتاد هزار سپاه به صحراى مرعش آمد و گروهى از مسلمانان را كشت و به شهر مرعش حمله كرد . . . ولى مردم شهر دروازه‌ها را بستند . ميخائيل شهر را محاصره كرد ، ولى منصرف شد و بازگشت . « 1 » ابن خرداذبه مىنويسد : مرعش جزء شهرهاى مرزى جزيره است . . . و اطراف آن تمام گل و بوستان و در كوهها محاط است . « 2 » به نوشتهء قدامه ، مرعش مرزى است كه در پشت آن آبادانيهاى سرزمين دشمن ( روم ) قرار گرفته است . « 3 » در نيمهء اول قرن چهارم هجرى قمرى ، مرعش شهرى كوچك و آبادان با درخت و كشاورزى بوده است . « 4 » در سال 337 روميان ، مرعش را ويران كردند . بعد از آن سيف الدوله حمدانى آن را در سال 341 بنا كرد ؛ « 5 » اما روميان بار ديگر بر مرعش مسلط شدند . صاحب حدود العالم مىنويسد : مرعش شهرى كوچك و آبادان با كشت بسيار و آب روان است . « 6 » مقدسى ، مرعش را از شهرهاى قنّسرين به شمار آورده است . « 7 » سلطان عز الدين مسعود بن قليج ارسلان در سال 541 مرعش را تصرف كرد و بعد از او در تصرف فرزندش قليج ارسلان بود تا آنكه نور الدين محمود زنگى بر شهرهاى زير سلطهء او داخل شد و مرعش را تصرف كرد ، پس از نور الدين در تصرف فرزندش الملك الصالح بود تا آنكه صلاح الدين ايوبى بر مرعش تسلط يافت . « 8 » ادريسى در وصف مرعش مىنويسد : شهرى است با بارويى محكم و استوار و بازارى دارد كه بازرگانان براى تجارت و بردن سود بدانجا مىآيند . « 9 » به نوشته ياقوت ، مرعش شهرى است در مرزهاى ميان شام و بلاد روم . دو بارو دارد و گرد آن خندقى كنده‌اند . در ميان شهر دژى است كه آن هم بارويى دارد كه به مروانى معروف است ، چون مروان بن محمد ( مشهور به مروان حمار ) آن را بنا كرده است . بعدها هارون الرشيد اين شهر را بازسازى كرد . اين شهر حومه‌اى دارد كه به

--> ( 1 ) . فتوح البلدان ؛ ص 271 - 273 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 73 و 74 . ( 3 ) . كتاب الخراج ؛ ص 78 . ( 4 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 65 . ( 5 ) . الاعلاق الخطيره ؛ ج 2 ، ص 169 . ( 6 ) . حدود العالم ؛ ص 170 و 171 . ( 7 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 217 . ( 8 ) . الاعلاق الخطيره ؛ ج 2 ، ص 170 و 171 . ( 9 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 652 .