خاكش سرخ رنگ است و قلعهء آن بر كوهى است كه آن را احيدب ( گوژ كوچك ) خوانند . « 1 » بعدها حدث از بين رفت و محل آن مشخص نشد ؛ ولى گفته‌اند كه در ساحل آقسوى امروز نزديك اينكلى « 2 » كه يكى از سرچشمه‌هاى رود جيحان است ، واقع بوده است . « 3 » مرعش . روميان آن را مراسيون « 4 » مىخواندند و مىگفتند كه در جاى شهر قديمى جرمانيقيه ساخته شده است . « 5 » گويند : ابو عبيدة بن جراح زمانى كه در منبج بود ، خالد بن وليد را به ناحيه مرعش فرستاد و او دژ آن شهر را بر اين قرار فتح كرد كه مردمش آن دژ را ترك گويند و سپس شهر را خراب كرد . معاويه شهر مرعش را بازسازى كرد و سپاهى را در آنجا ساخلو ( پادگان ) گذاشت . . . چون يزيد بن معاويه از دنيا رفت ، يورشهاى روميان بر شهر مرعش فزونى گرفت و مردم آن كوچ كردند . در سال 75 هجرى قمرى محمد بن مروان به جنگهاى تابستانى رفت ، روميان در جمادى الاولاى همين سال از مرعش خارج شدند و به داخل روم رفتند . . . ولى در جنگى كه ميان روميان و مسلمانان در صحراى مرعش پيش آمد ، مسلمانان پيروز شدند و روميان شكست خوردند و گريختند . اندكى بعد ، عباس بن وليد بن عبد الملك به مرعش رفت ، آن را بازسازى كرد و استوار ساخت و گروهى از مسلمانان را به آنجا منتقل و مسجد جامعى در آنجا بنا كرد . در زمان مروان بن محمد كه سرگرم جنگ با مردم حمص بود ، روميان مرعش را ويران كردند . . . چون مروان از كار حمص فارغ شد ، گروهى را براى ساختن شهر مرعش فرستاد و آن شهر بازسازى و آباد شد ؛ آنگاه روميان به آن شهر تاختند و ويرانش كردند . در دوران خلافت ابو جعفر منصور ، صالح بن على شهر مرعش را دوباره ساخت و استوار كرد و سپاهى را در آنجا گماشت . چون مهدى به خلافت رسيد ، بر تجهيزات آن شهر بيفزود و

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 227 . ( 2 ) . Inikli ( 3 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 131 . ( 4 ) . Marasion ( 5 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 138 .