حسين قرچانلو
325
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
زبطره حمله و آنجا را ويران كردند و چهارپايان و مردم شهر را به اسارت بردند . مأمون دستور داد تا آنجا را بازسازى و قلعهء آن را مستحكم كنند . . . در سال 210 فرستادگان طاغيه ( امپراتور ) روم براى درخواست صلح آمدند ؛ اما مأمون نپذيرفت و به كارگزاران خود در مرزها دستور داد تا به بلاد روم حمله كنند . آنها به روم حمله كرده و كشتار فراوان كردند . در خلافت معتصم روميان مجددا به زبطره حمله كردند ، مردان را كشتند ، زنان را به اسارت گرفتند و شهر را ويران كردند . معتصم به تلافى اين كار به عموريه لشكر كشيد ، آنجا را ويران كرد و مردانشان را كشت و زنان و كودكان را به اسارت گرفت . معتصم دستور داد تا زبطره را از نو بازسازى كنند . « 1 » ابن خرداذبه ، زبطره را جزء مرزهاى جزيره نام برده است . « 2 » به نوشته قدامه زبطره در روزگار معتصم خراب شد ؛ چون او به سرزمين دشمن لشكر كشيد و عموريه را فتح كرد ، در بازگشت ، در محل زبطره ساختمانهايى بنا كرد و در نزديكى آن قلعههايى ساخت تا جايگاهى براى سپاه باشد . « 3 » اصطخرى مىنويسد : زبطره حصارى است نزديك روم كه روميان آن را ويران كردند . « 4 » به نوشتهء ياقوت ، زبطره ميان ملطيه و سميساط و حدث به سمت سرزمين روم قرار داشت . « 5 » ابو الفداء مىنويسد : در محرم سال 715 هجرى قمرى ، سالى كه ملطيه تصرف شد ، من ( ابو الفداء ) از آن ديار گذشتم . . . ما در زبطره در ميان درختان بلوط خرگوشهاى بسيار بزرگ كه در شام همانند آنها را نديده بوديم ، شكار كرديم . حصن منصور ( دژ منصور ) . اين قلعه به نام بانى آن منصور از قبيلهء قيس همزمان با مروان بن محمد آخرين خليفهء اموى است . « 6 » هارون الرشيد قلعهء منصور را در ايام خلافت پدرش مهدى ساخت و با سپاهيان مجهز كرد . « 7 » ابن خرداذبه ، حصن منصور را از مرزهاى جزيره نام برده و مىنويسد : از سميساط تا حصن منصور شش فرسخ و از حصن منصور تا
--> ( 1 ) . فتوح البلدان ؛ ص 276 و 277 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 73 . ( 3 ) . نبذ من كتاب الخراج ؛ ص 167 و التنبيه و الاشراف ؛ ص 152 . ( 4 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 65 . ( 5 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 130 و 131 . ( 6 ) . فتوح البلدان ؛ ص 277 . ( 7 ) . همان ؛ ص 278 .