صادرات آن ، شاه بلوط ، كه از فندق بزرگتر و خوشمزه‌تر است ، خشكبار ، دوات و كوزه است . از شگفتيهاى نصيبين چشمه‌اى است كه آب آهك از آن بيرون مىآيد كه در گرمابه‌ها و خانه‌ها از آن استفاده مىكنند . « 1 » در اواخر قرن ششم ابن جبير كه از نصيبين ديدن كرده در وصف آن مىنويسد : نصيبين شهرى است كه به كهنگى و قدمت مشهور است ، بيرونش جوان و درونش پير است ، حومه‌اى خوش‌منظره و چشمگير و وسيع دارد . . . اطراف شهر بوستانهايى است پر از درختان درهم پيچيده و سرشار از ميوه‌هاى رسيده . رودى از كنار شهر مىگذرد و چون دستبندى آن را دربر گرفته و باغها در دو سوى آن قرار دارند . . . شهر داراى دو مدرسه و يك بيمارستان و حكمران شهر معين الدين برادر معز الدين صاحب موصل است . « 2 » به نوشته ياقوت نصيبين از شهرهاى آباد جزيره است كه بر سر راه كاروانهاى موصل - شام قرار دارد . ديوار شهر باقيمانده از زمان روميهاست ، انوشيروان وقتى آن را فتح كرد ديوارش را استوار و كامل كرد . « 3 » ابو الفداء مىنويسد : گلهاى سفيد نصيبين مشهور است و در آن گل سرخ نرويد . . . و رود آن رود هرماس است . « 4 » حمد الله مستوفى كه معاصر با ابو الفداء است ، در وصف اين شهر مىنويسد : نصيبين . . . از اقليم چهارم است . دور باروى آن شش هزار و پانصد گام است ، هواى آن متعفّن است . فوايد آن ميوه و انگور بسيار است . . . گل آنجا بهترين گلهاى ايران زمين است ، در روزگار صلاح الدين يوسف باروى آن ، عمارت شد . « 5 » ابن بطوطه جهانگرد طنجه‌اى كه در قرن هشتم از نصيبين ديدن كرده در وصف آن مىنويسد : [ اكنون ] شهرى . . . متوسط الحال و بيشتر آن مخروبه است . در دشت پهناورى قرار گرفته كه آبهاى روان و درختان ميوه دارد . ابن بطوطه همهء اوصافى را كه جغرافيانويسان قبل از او درباره نصيبين گفته‌اند ، تأييد كرده است . « 6 » دارا . واقع در چند ميلى مشرق دنيسر ( قوچ حصار ) و در زمان روميان قلعه‌اى

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 196 ، 204 و 205 . ( 2 ) . سفرنامهء ابن جبير ؛ ص 292 و 293 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 288 و 289 . ( 4 ) . تقويم البلدان ؛ ص 317 . ( 5 ) . نزهة القلوب ؛ ص 106 . ( 6 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 258 و 259 .