پيامبر ( ص ) دانسته است . « 1 » قهرمان نهضت عربان براى رهايى يمن از تسلط حبشيان ، چنان كه روايات مىگويند ، سيف بن ذى يزن است كه از نژاد شاهان قديم حمير بود . كوشش موفقيت‌آميز سيف در داستانهاى منثور عرب مقامى معتبر دارد . سيف كه به كمك ايرانيان بر يمن چيره شده بود ادارهء امور يمن را به روش مختلط ( ايران و يمن ) انجام مىداد . او اسما فرمانروا شد و در قصر غمدان كه به دوران حبشيان ساخته شده بود ، اقامت گزيد ؛ « 2 » ولى چندى بعد به دست مخالفان خود كشته شد و ايرانيان تا فتح يمن به دست مسلمانان يمن را اداره مىكردند . دربارهء فتح يمن ، بلاذرى مىنويسد : چون خبر پيروزيهاى پيامبر ( ص ) به مردم يمن رسيد ، هيأتهايى از ايشان نزد وى آمدند و رسول خدا ( ص ) عهدنامه‌هايى براى آنان نوشت مبنى بر آنكه آنچه از اموال و اراضى و دفائن قبل از تنظيم عهدنامه در دست ايشان است باقى باشد . « 3 » پيامبر ( ص ) اداره هر گوشه از سرزمين جنوبى عربستان را به يكى از صحابه واگذار كرد . خالد بن سعيد بن عاص را به امارت صنعاء و اطراف آن فرستاد ؛ مهاجر بن ابى امية بن مغيرهء مخزومى را والى شهر صنعاء كرد ؛ زياد بن لبيد را والى حضرموت ساخت ؛ ابو موسى اشعرى را بر زبيد و رمح و عدن و سواحل امارت داد و عمرو بن حزم انصارى را والى نجران كرد . « 4 » حمزهء اصفهانى از چند والى ايرانى يمن قبل از اسلام ياد مىكند . « 5 » پس از تسلط مسلمانان بر يمن ، اين سرزمين به صورت مخلافهاى متعدد اداره مىشد . مخلاف برابر با كوره ( يعنى ناحيه ) در نزد مردم عراق بوده است و هر مخلاف را نامى بود كه به آن شناخته مىشد . . . و به تعبير ديگر مخلاف برابر با جند ( اردوگاه ) در نزد مردم شام بوده است . « 6 » ابن خرداذبه نخستين جغرافيادانى است كه مخاليف يمن را نام برده و فاصلهء هر مخلاف را تا مخلاف ديگر بيان مىكند . « 7 » به نوشته يعقوبى يمن

--> ( 1 ) . تاريخ عربستان و قوم عرب ؛ قسمت 3 - 6 ، ص 7 - 10 و تاريخ عرب ؛ ص 80 . ( 2 ) . تاريخ عرب ؛ ص 84 . ( 3 ) . فتوح البلدان ؛ ص 101 . ( 4 ) . همان ؛ ص 101 - 103 . ( 5 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ؛ ص 115 و 116 . ( 6 ) . جغرافية شبه جزيرة العرب ؛ ص 254 . ( 7 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 136 - 143 .