خلافت به وليد بن عبد الملك رسيد ، سىهزار دينار نزد خالد بن عبد الله قسرى ، عامل خويش در مكه ، فرستاد و دستور داد كه مسجد را چنان كه شايسته است تزيين كند . خالد در خانهء كعبه را زراندود كرد و ناودان خانه را كه سابقا از نقره بود و همچنين ستونهاى داخل خانه را مطلا كرد . در زمان عباسيان ، خصوصا ابو جعفر منصور ، حجاج از كمبود جا در كعبه ناراحت بودند . ابو جعفر به زياد بن عبيد الله حارثى نوشت كه خانه‌هاى پيرامون مسجد الحرام را بخرد و به صحن مسجد بيفزايد ؛ ولى مردم از فروختن خانه‌ها امتناع ورزيدند . ابو جعفر منصور اين مسأله را با امام جعفر بن محمد ( ع ) در ميان گذاشت . امام ( ع ) گفت : از مردم بپرس كه آيا آنان بر خانه ( كعبه ) وارد شده‌اند يا خانه بر آنان . منصور به زياد بن عبيد الله نوشت و زياد آن مسأله را به مردم گفت . آنان در پاسخ گفتند : ما بر خانه وارد شده‌ايم . امام ( ع ) فرمود كه حريم خانه به آن تعلق دارد . منصور به زياد نوشت تا خانه‌هاى پيرامون مسجد الحرام را ويران كند . خانه‌ها خراب شد و تمام دار الندوه نيز جزء مسجد گرديد و اين افزايش از طرف دار الندوه بود ، بدين جهت خانه ( كعبه ) در كنار مسجد الحرام قرار گرفت تا زمان مهدى پسر منصور كه خانه را در وسط قرار داد . « 1 » مهدى عباسى در سال 160 هجرى حج گزارد ، چون كعبه در اين زمان در كنار مسجد الحرام قرار داشت ، دستور داد خانه‌هاى جانب شرقى كعبه را خريدارى و ضميمهء فضاى مسجد سازند و نيز ناهمواريهاى اطراف مسجد را يكسره كنند . اين كار به پايان نرسيده بود كه مهدى درگذشت و پسرش هادى نقشهء پدر را تكميل كرد . مهدى آخرين كسى بود كه بر وسعت مسجد الحرام افزود و در مسجد چهارصد و هشتاد و چهار ستون مرمر اضافه كرد و دو منارهء سبز ميان صفا و مروه بنا كرد . « 2 » هارون الرشيد نيز دو بناى بسيار محترم شهر مكه ، يكى خانه‌اى كه حضرت محمد ( ص ) در آن به دنيا آمده بود و ديگرى خانه ارقم را ، كه نخستين نماز جماعت مسلمانان به صورت مخفيانه در آن اقامه شده بود ، به مسجد

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 358 و 359 و تاريخ طبرى ؛ ج 5 ، ص 171 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 395 و 396 .