[ بخش دوم : ] جغرافياى تاريخى شهرها فصل اول جزيرة العرب شبه‌جزيرهء عربستان كه در جنوب غربى آسيا واقع شده بزرگترين شبه‌جزيرهء جهان است كه از مشرق به خليج فارس ، از مغرب به درياى سرخ يا قلزم و از جنوب به اقيانوس هند ( درياى عرب ) محدود است . مرز شمالى عربستان را بدقت نمىتوان معلوم كرد ، ولى مىتوان يك خط فرضى از خليج عقبه تا فرات امتداد داد و آن را مرز شمالى جزيرة العرب دانست . از لحاظ زمين‌شناسى بيابان شام ( بادية الشام ) جزء عربستان است ، ولى از لحاظ جغرافيايى جزء عربستان محسوب نمىشود . وسعت اين شبه‌جزيره بنابه گفتهء جغرافيانويسان قريب به 3 ميليون كيلومتر مربع و تقريبا دو برابر وسعت ايران است . كوههاى اين شبه‌جزيره متعلق به دورهء ژوراسيك از دوران دوم زمين‌شناسى است . اين سرزمين را اقيانوس هند و خليج فارس از خاك ايران و هند جدا كرده و هنوز قسمت ساحلى عمان صورت كوهستانى خود را حفظ كرده است . در دوران سوم زمين‌شناسى شكافى كه باعث تشكيل درياى سرخ ( بحر احمر ) شد ، عربستان را از افريقا نيز جدا كرد و در قسمت غربى عربستان كوههاى سراة ( شراة ) ايجاد شد كه رشتهء جنوبى آن تا مغرب شهر صنعاء پايتخت يمن امتداد دارد و در شمال به كوههاى شام متصل است . قلّه آن به جبل بنى شعيب معروف است و 3760 متر ارتفاع دارد رشته كوههاى غربى شبه‌جزيره كه به موازات درياى سرخ كشيده شده داراى آتشفشانهايى است كه اكنون خاموشند و گدازه‌هاى آنها حرّه‌هايى را در مغرب و بخشهاى ميانى عربستان به وجود