محمد حسن سمسار

255

جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )

عوامل ديگرى جز آنچه در پيرامون اوضاع داخلى فارس گفتيم ، به اين فرو افتادن كمك كرد . نخست روى كار آمدن حكومت نيرومند و پايدار سلاجفه كرمان . ديديم كه قاورد ميكوشيد كه فارس را نيز ضميمه كرمان كند . هدف او از اين كار يكى توسعه حوزه حكومت ، و مهمتر از آن جذب منافع اقتصادى فارس بود . فارس با درآمد بسيار زياد بنادر خود كه سيراف از همه آنها مهمتر بود ، نظر قاورد را به خود جلب كرده بود . اما چون به اين هدف نرسيد او و جانشينان او بويژه توران شاه ( 490 - 477 ه . ) كوشيدند تا كيش را جانشين بندر سيراف سازند . و از اين راه سود سرشار بازرگانى و دريانوردى سيراف را به خود اختصاص دهند . جانشين ساختن كيش بجاى سيراف هرچند براى حكومت كرمان آنچنان كه بايد و شايد مفيد واقع نشد . اما سبب فرو افتادن سيراف گرديد . چه در همين هنگام عامل تازه‌اى بر عوامل گذشته افزوده گشت كه اثر قاطع و سريع داشت . آن هم روى كار آمدن حكومت محلى جديدى بنام بنى قيصر در كيش بود . وى درباره جزيره كيش و بندر سيراف و چگونگى آغاز كار بنى قيصر چنين مينويسد : « جزيره كيش كه امروز از معظمات جزاير فارس است ، و در بسيط افاق ذكر آن بر هر زبان ساير و در هر مكان داير ، مجلوبات بلاد سند و هند و اقصىء چين و تركستان در معرض فرض آن عرض ميكنند . . . . . . . . در عهد ملك - تورانشاه بن عماد الدوله و قاورد بن جقربيك كه ممالك كرمان در تحت تصرف او قائم بود ، آن را فرضه سواحل ساخت . چه در مبادى دولت آل بويه معظم‌ترين فرض در جزاير معموره سيراف بود . شهرى با فسحت رقعه و وسعت بقعه ، اصناف خلايق از ائمه محقق و علماء . . . و بلغاء . . . . و فضلا . . . . . و اغنياء صاحب مروت ، و تجار بسيار ثروت ، در آن