محمد حسن سمسار
166
جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )
« يكى از آداب دفن ميت در مذهب شيعه و شافعى و احمد بن حنبل بنابر نقل علامه حلى در تذكره آنست كه تابوت را از طول در طرف پاى قبر بگذارند و سپس ميت را از جانب سر گرفته وارد قبر نمايد و همين عمل است كه در اخبار اهل بيت و در فتاواى شيعه و شافعى و در اسناد تاريخى « سل » خوانده شده : « يسلون الميت سلا » و سل در لغت بمعنى بيرون كردن شمشير است به آهستگى از غلاف . ابو حنيفه و پيروان او ميگويند تابوت را بايد از عرض قبر نهاد ( البته در طرف قبله قبر ) و آنگاه او را برداشت و در قبر داخل ساخت . مستند ابو حنيفه روايتى است كه خود از حضرت على ( ع ) نقل مىكند و علماء شيعه به او پاسخ گفتهاند : روايات متعدد از صادق آل محمد ( ع ) درباره « سل » بما رسيده و اهل البيت ادرى ( تذكره علامه چاپ سنگى ج 1 : ) ( المطلب الى مس فى الدفن ) و در كتاب قدما و اهل سنت « خاصه مؤلفات پيروان ابو حنيفه كه منكر قولى تازه در اين باب بوده نيز اين مطلب به تفصيل آمده . از آن جمله ابو اليث سمرقندى فقيه بسيار معروف حنفيان ( متوفى - 373 ه . ) در كتاب فتاوى النوازل گويد : و يدخل الميت فى القبر من قبل القبله و يوضع وضعا و عند الشافعى : يوضع على عين القبله ليسل سلا ( فتاوى النوازل چاپ حيدر آباد دكن صفحه 71 - 72 در كتاب صلوة مسعودى ( كه از متن فقهى فارسى بسيار معتبر است - براى حنفيان و در اكثر كتب فتاوى به آن استناد مىشود اما نسخههاى آن اكنون كمياب است چنين آمده : به قول شافعى . نخست سر از جانب قبر در آرند و مرده را در گور يك كس در آرد و به قول علماء ما مرده را از پيش قبله در آرند ( صلوة مسعودى نسخه مجلس برگ 247 ) در كتاب ترغيب الصلاة كه از مشهورترين كتب فقه حنفى و به فارسى است چنين آمده « و در آرند مرده را از جانب قبله نه چنان كه شافعى ميگويد كه شق كنند در گور و بكشند مرده را از پايان گور » ( ترغيب الصلاة - فصل 49 ) و روجوع شود به كتاب المصنف تأليف محمد بن حسن شيبانى و به