رشيد الدين فضل الله همدانى

1

جامع التواريخ ( تاريخ اقوام پادشاهان ختاى ) ( فارسى )

آغاز [ بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ] تاريخ اقوام پادشاهان ختاى « 1 » كه آن را چين « 2 » گويند و ولايت ماچين « 3 » به زعم ايشان و نوادر احوال و حوادثى كه موجب معتقد ايشان در آنجا واقع شده است . تقرير اسامى ولايات معظم آن ممالك به حسب هر مصطلحى ممالك اقوام مذكور چندپاره ولايت معظم است ، و اسامى آن ولايات به حسب لغت و اصطلاح هر قوم مختلف و متفاوت ، و در اين وقت از واقفان بر احوال آنجا به سبيل تتبّع تفاصيل آن معلوم شده ، و آن‌چنان است كه در ميان ممالك ايشان ولايتى معظم معتبر است كه در اغلب اوقات تختگاه پادشاهان ايشان در آنجا بوده ، و آن ولايت را به زبان ايشان خان ژوجون‌تو « 4 » مىگويند و مغولان آن را چاوقوت « 5 » گفته‌اند ، و هندوان آن را چين مىخوانند ، و نزد ما به ختاى مشهور است . و به واسطهء بعد مسافت و عدم تتبّع و تحقيق تصوّر افتاده بود كه ولايت چين جداست ، و از آن ختاى جدا ، و معلوم شد كه هر دو يكى است و

--> ( 1 ) . Hitai ( 2 ) . Cin ( 3 ) . Macin ( 4 ) . Han - Zu - gun - nu ( 5 ) . Cawqut