عباس اقبال آشتيانى
16
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
ديگر حكم او را پذيرفته زير فرمانش درآمدند و از اين تاريخ به چنگيز خان معروف شد . بعد از آنكه چنگيز خان بر قبيلهء كرائيت غلبه كرد تايانگ خان پادشاه قوم نايمان بيم آن داشت كه او نيز مورد تعرض و حملهء خان مغول قرار گيرد چنگيز در سال 600 به تايانگ خان حمله برد و در حدود جبال آلتائى او را مغلوب و زخمى كرد و تايانگ خان كمى بعد جان سپرده قومش مغلوب چنگيز خان گرديدند و پسرش كوچلك خان فرار اختيار كرد . بعد از تسخير ممالك قوم نايمان چنگيز خان بعضى ديگر از اقوام مغول حدود تبت و مشرق تركستان شرقى حاليه را مغلوب كرده در سال 603 بر طوايف قرقيز غلبه يافت و بعزم سركوبى كوچلك خان پسر تايانگ خان به نواحى رودخانهء ايرتيش از شعب ابى قشون كشيد اما همينكه به آن حدود رسيد كوچلك خان كه در خود تاب مقاومت نمىديد راه فرار پيش گرفت و پس از تحمل مشقات بسيار پيش گور خان قراختائى رفت و در نزد او محترم و مكرم شد تا آنجا كه گور خان دختر خود را به زوجيت به او داد و او را در تحصيل ممالك از دست رفتهء پدرى و احياى دولت قديم كمك كرد . دولت قوم اويغور و انقراض آن بدست چنگيز خان - قوم اويغور يكى از قبايل تاتارند كه ابتدا در حوضهء علياى نهر ارقون از شعب شط آمور و دامنههاى جبال قراقروم ( يا بلنوئى حاليه ) سكونت داشتند و مثل ساير طوايف مغول به بيابانگردى سر مىكردند . در نيمهء قرن دوم هجرى جماعتى از ايشان بحدود تركستان هجرت كردند و در حوضهء نهر تاريم و نواحى پرآب خرّم آن قرار گرفتند و آن نواحى را از دست تخارها كه قومى آريائىنژاد بودند و تمدن و زبان مخصوص داشتند گرفتند و براى خود در تركستان شرقى دولتى معتبر تشكيل دادند شامل شهرهاى تورفان و كوجا « 1 » و بيشباليغ و بر قول « 2 » و قرهشهر « 3 » و آلماليغ ( كولجاىحاليه ) و از اين بلاد بيشباليغ كه
--> ( 1 ) - در شمال نهر تاريم و مشرق جبال خان تنگرى . ( 2 ) - در كنار درياچههاى به همين نام در حد اقصاى تركستان شرقى از طرف مشرق ( 3 ) - در مصب نهر يلدوز و كنار درياچهء باغراچگول . تمام اين بلاد امروز به همين اسامى باقى است .