3 - اتابكان يزد اتابكان يزد شعبه‌اى هستند از ديالمهء كاكويه و اين ديالمه چون سرسلسله يعنى جدشان ابو جعفر عضد الدّين علاء الدّولة محمّد بن دشمنزيار رستم بن مرزبان ديلمى پسر خال سيده خاتون مادر مجدالدولهء ديلمى بود و خال را هم بلغت ديلمى كاكويه مىگويند امير علاء الدولة بعلاءالدولهء كاكويه و سلسلهء فرزندان او به ديالمهء كاكويه معروف شده است . ابو جعفر عضد الدين محمد يعنى علاء الدّولهء كاكويه در سال 398 از طرف سيده خاتون دختر عمهء خود به حكومت اصفهان منصوب شد و او كه مردى فاضل و فضل‌دوست بود قريب سى و پنج سال در آن شهر و همدان حكومت مىكرد و ابو على سينا مدتى در خدمت او بود و كتاب دانشنامهء علائى را آن حكيم به فارسى بنام اين امير تأليف كرده است . پس از علاءالدولهء كاكويه بين پسران او ابو كاليجار علاء الدين گرشاسف و ابو حرب و ظهير الدين ابو منصور فرامرز نزاع درگرفت و ابو حرب براى كوتاه كردن دست برادر بزرگتر يعنى ظهير الدين منصور گاهى به طغرل اول سلجوقى و گاهى به ديالمهء آل بويه متوسل مىشد تا آنكه بالاخره طغرل در سال 442 اصفهان را از ظهير الدين گرفت و در محرم 443 در عوض يزد و ابرقو را به او واگذاشت و از اين تاريخ ديالمه‌اى كه بر يزد حكومت كرده‌اند به اتابكان يزد معروف شده‌اند . ابو كاليجار گرشاسف در عهد پدر حاكم همدان بود ، سلاجقه او را در 437 از آن شهر راندند و او به پناه ديالمهء آل بويه بفارس رفت و از طرف فولادستون به حكومت اهواز منصوب شد و در آن شغل بود تا در 443 وفات كرد . بعد از ظهير الدّين ابو منصور فرامرز ، اتابكى يزد به پسرش امير علاء الدّولة على رسيد و او در سال 469 دختر جغرىبيك يعنى عمهء سلطان ملكشاه را كه سابقا در عقد القائم بامر اللّه خليفهء عباسى بود به زوجيّت گرفت و اين علاءالدولهء ثانى ممدوح امير الشعراء معزى نيشابورى و پدر او برهانى است و او در سال 488 در جنگ بين بركيارق و عم او تتش بقتل رسيد . بعد از علاء الدولة على اتابكى يزد به پسرش امير فرامرز كه از دختر جغرىبيك