عباس اقبال آشتيانى

269

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

الملك المنصور لاچين غلام خود منگو تيمور را بنيابت سلطنت برگزيد و در سال 697 با قشون عظيمى از مصر به طرف حلب حركت كرد و غرض او از اين لشكركشى حملهء به كيليكيا و شهر سيس پايتخت آن بود و در اين حمله غالب امرا و شاهزادگان مسلمان شام و الجزيره در ركاب او حاضر شدند و دو بار شهر سيس را بباد غارت دادند و غنايم و اسراى بسيار گرفتند . سلطنت كيليكيا در اين تاريخ كما فى السابق در دست ارامنه و فرزندان هيتوم معروف بود و چنان كه پيش هم اشاره كرديم در سال 664 لئون ( ليفون ) پسر هيتوم بدست الملك الظاهر بيبرس بندقدارى اسير و به ترتيبى كه ديديم از حبس خلاص و پس از مرگ پدر به جانشينى او منصوب گرديد . بعد از مرگ لئون سلطنت كيليكيا به پسرش هيتوم ثانى رسيد و او تا سال اول سلطنت غازانخان در اين مقام باقى بود و در همين تاريخ به خدمت غازان رسيد و چون از پيش ايلخان بسيس پايتخت خود برگشت بعزم ديدار خواهر خويش مريم كه در عقد ميخائيل امپراطور روم شرقى بود به معيت توروس برادر خود به قسطنطنيه رفت و برادر ديگرش سنباد ( سنباط ) را بنيابت سلطنت در سيس گذاشت . سنباد در غياب برادر اعيان مملكت را با خود همدست كرده در سال 696 خويشتن را پادشاه ارمنستان صغير و كيليكيا خواند و بتشويق خليفهء عيسويان آن حدود مملكت خود را تحت حمايت پاپ قرار داد و غازان نيز سلطنت او را تصويب كرد و يكى از منسوبان خاندان ايلخانى را هم به ازدواج به سنباد داد . هيتوم ثانى و برادرش توروس بعد از مراجعت از قسطنطنيه چون حال را بدين منوال ديدند براى طلب امداد از امپراطور به آن شهر برگشتند ولى جز گرفتن مبلغى پول نتيجه‌اى ديگر عايد ايشان نشد ناچار متوجه دربار ايلخان شدند اما در اين طريق هم تير آن دو برادر به سنگ خورد و مأمورين ايلخانى در قيساريهء روم ايشان را دستگير كردند و چندى بعد بامر غازان توروس را مقتول و هيتوم را نابينا ساختند . بعد از چندى يك چشم هيتوم شفا يافت و چون او تمام آن پيش‌آمدهاى ناگوار را از ناحيهء برادرش سنباد مىدانست مصمم كشيدن انتقام از او شد و اين دشمنى بين اعيان و امراى ارمنستان توليد نفاق كرد و در همين حال بود كه لشكريان الملك - المنصور حسام الدّين لاچين بتاريخ سال 697 بلاد كيليكيا و ارمنستان صغير را مورد