عباس اقبال آشتيانى

252

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

پس از وصول خبر حركت لشكر بايدو گيخاتو و صدر جهان بعد از قرض گرفتن مبلغى پول از اين و آن لشكريانى تهيه ديده 5000 نفر از ايشان را بعنوان مقدمه از راه همدان و دو تومان ( 000 ، 20 ) نفر ديگر را به سردارى آق‌بوقا و طغاجار در عقب آن عده فرستادند و خود ايلخان هم در سوم جمادى الاولى سال 694 از آلاتاغ بتبريز آمد . مقدمهء لشكريان ايلخان با قشون بايدو جنگيدند و مقدارى از ايشان را كشته در انتظار كمك توقف كردند . لشكريان طغاجار به دعوت او علم طغيان برداشتند و طغاجار علنا خود را حامى بايدو خواند و از امر آق‌بوقا سرپيچيد ، عساكر آق‌بوقا هم جانب او را گرفتند و آق‌بوقا با چند تن از موافقين پيش ايلخان گريخت و چون اين خبر منتشر شد لشكريان از دور گيخاتو متفرق گرديدند و امراى محبوس به امر طغاجار آزاد گشتند و گيخاتو به موغان گريخت و در آنجا بدست امراى ياغى گرفتار و در روز پنجشنبه ششم جمادى الاولى سال 694 بقتل رسيد . سلطنت بايدو خان از جمادى الاولى 694 تا ذىالقعده 694 بعد از قتل گيخاتو خان امير طغاجار و امراى ديگر بايدو را به ايلخانى برگزيدند و او در جمادى الاولى سال 694 در نزديكى همدان بجاى گيخاتو نشست و پس از كشتن جمعى از خواص گيخاتو و اجراى مراسم عيش و عشرت يرليغهائى به همراهى ايلچيان به اطراف مملكت فرستاد كه چون گيخاتو در مملكتدارى راه غفلت مىرفت و ياساى چنگيزى را مراعات نمىكرد باتفاق آقا واينى و خواتين و امرا او را برداشتيم و مقرر كرديم كه خيرات و وظايفى كه پدران ما برقرار نموده بودند باهل استحقاق برسانند و اوقاف اسلامى را از ماليات معاف دارند . سپس امير طغاجار را باميرالامرائى و تعهد امور لشكرى منصوب نمود و جمال الدين دستجردانى را وزير خود قرار داد و جمال الدين عنوان صاحب‌ديوانى را به وزارت مبدل كرد . سپس بايد و حكومت و ادارهء هريك از ممالك را مانند عهد اباقابيكى از امرا و شاهزادگان سپرد و از آن جمله بلاد روم بعهدهء طغاجار واگذاشت و خواجه صدر الدين احمد زنجانى يعنى صدر جهان چاويان را نيز بنيابت او منصوب نمود . طغيان غازان - در موقع جلوس گيخاتو چنان كه گفتيم يعنى در سال 690 غازان