عباس اقبال آشتيانى
230
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
اين نقشه شد ولى قبل از آنكه او اين نيت را به عمل بگذارد امير بوقا كه تعلق خاصى به خاندان ارغون داشت و گرجيان تحت امر اليناق و مسلمين را دشمن مىشمرد چند نفر ديگر از بزرگان و شاهزادگان مغولى را مطمئن كرد كه سلطان احمد و اليناق و صاحبديوان تصميم گرفتهاند كه خاندان چنگيزى را براندازند و مسلمين و گرجيان را بر كارها مسلط و مختار قرار دهند . اين بيانات در ايشان مؤثر افتاد و جمعا مصمم شدند كه سلطان احمد را از ايلخانى بيندازند و شاهزاده هولاجو پسر هولاگو خان را بجاى او بنشانند و قبل از همه شاهزاده ارغون را از حبس و قتل نجات دهند . در شب شنبه 18 ربيع الآخر سال 683 درحالىكه سلطان بعيش و نوش اشتغال داشت امراى همدست ارغون را از حبس نجات دادند و اليناق و بسيارى از امراى سلطان احمد را كشتند و سلطان و امراى شكستهء او از خراسان بآذربايجان گريختند و صاحبديوان باصفهان فرار كرد . بعد از فرار سلطان احمد امرا ارغون را به ايلخانى برداشتند و ارغون به عجله در عقب سلطان تاخت تا يكباره ريشهء حيات او را قلع كند ولى قبل از آنكه او بآذربايجان برسد جماعتى از سواران مغول كه در ايام اقامت ارغون در حدود بغداد اطاعت او را گردن نهاده بودند در اردوى سلطان ريخته او را دستگير كردند و باستقبال ارغون آمدند . ارغون در ابتدا چنين وانمود كه خيال كشتن تگودار را ندارد ولى چون كسان قونغرتاى در اين كار اصرار داشتند او را به ايشان سپرد و آن جماعت سلطان را بانتقام قتل قونغرتاى در شب پنجشنبه 26 جمادى الاولى سال 683 كشتند و با كشته شدن او شوكت مسلمين و ايرانيانى كه در عهد سلطنت كوتاه سلطان احمد قدرت فوقالعاده بدست آورده و دست دو عنصر عيسوى و مغول را از كارها تقريبا كوتاه كرده بودند شكست و بار ديگر ياساى چنگيزى و آداب مغولى بجاى شريعت اسلام حكمفرما گرديد . سلطنت ارغون خان از 683 تا 690 بعد از قتل سلطان احمد خواتين و شاهزادگان و امراى مغول مخصوصا اولجاى خاتون و امير طغاجار و بوقا شاهزاده ارغون بن اباقا را در روز هفتم جمادى الاخرى سال