عباس اقبال آشتيانى

216

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

امراى شام را به كمك خود طلبيد . از آن جمله سنقر نيز به يارى او آمد و مسلمين از هر جهت براى جلوگيرى از مغول حاضر شدند . جنگ در تاريخ پنج شنبهء 14 رجب 680 در نزديكى شهر حمص اتّفاق افتاد جناح يسار قشون اسلامى منهزم شد و تا نزديكى حمص از طرف مغول تعقيب گرديد و جماعتى از ايشان بدمشق گريختند ولى جناح يمين و قلب مقاومت كرده منگو تيمور را شكست سخت دادند و مغول گريختند و خبر هزيمت خود را پيش اباقا كه به محاصرهء قلعهء رحبه مشغول بود بردند و او نيز در فرار با سپاهيان خود شريك شد و وقعهء حمص رابع فتوحات ابلستين و بيره و عين جالوت گرديد . خاندان جوينى و مجد الملك يزدى - ترقّى فوق‌العادهء صاحب‌ديوان شمس - الدّين محمّد جوينى و پسرانش در دولت اباقا خان و برادرش علاء الدّين عطا ملك در حكومت بغداد و عراق و شهرت و ثروت ايشان باعث تحريك حسّ غضب و حسد جماعتى از اعيان و متنفذين و عمّال اباقا شد كه بعلّت نفوذ خاندان جوينى نمىتوانستند چنان كه بايد مطلق العنان باشند و در حلّ و عقد امور ملكى كه اختيار تمام آنها در كف كفايت صاحب‌ديوان و كسان او قرار داشت مستقل يا لااقل شريك ايشان قرار بگيرند شرح زمينه‌سازى قرابوغا و نايب او اسحاق ارمنى را براى زمين زدن عطاملك جوينى سابقا ذكر كرديم ، اينك ببيان داستان سعايت مجد الملك يزدى و سعى او در برانداختن اين خاندان كه از وقايع داخلى مهم سلطنت اباقا خان است مىپردازيم : مجد الملك در ابتدا وزارت اتابكان يزد را داشت و از آن شغل به خدمت بهاء الدّين محمد پسر صاحب‌ديوان حكمران اصفهان رسيد و بتدريج در دستگاه صاحب‌ديوان داخل شد و خواجه شمس الدّين او را تربيت كرد و به شغلهاى مهم گماشت ولى مجد الملك بجاى آنكه به پاس نعمت اين خاندان از راه خدمتگزارى و اخلاص منحرف نشود باطنا در پى شكست كار ايشان سعى مىكرد و سوداى برانداختن خاندان جوينى و گرفتن مقام صاحب‌ديوان را در دل مىپخت و در پى بهانه بود تا آنكه روزى در ضمن مصاحبه با مجد الدّين بن الاثير برادر عز الدّين بن الاثير مورّخ معروف كه نايب عطا ملك جوينى بود از او شنيد كه از شوكت و سطوت و كثرت قشون پادشاه مصر سخن مىگويد . اين نكته را بهانه ساخته پيش يكى از سران مغول رفت و گفت كه نايب عطا ملك با مصريان