عباس اقبال آشتيانى
160
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
دو نماينده در سال 1248 ( 646 . ه ) به خدمت پاپ رسيده نامهها را رساندند و غرض از اين سفارت دعوت پاپ بود بقبول اطاعت مغول و رفتن به خدمت خاقان و اظهار تبعيّت كردن . در موقعى كه لوئى نهم ملقب بمقدس پادشاه فرانسه در سواحل مديترانهء شرقى با مسلمين مشغول نبرد بود يك نفر عيسوى در جزيرهء قبرس پيش او آمد و مدعى شد كه ايلچيكتاى فرمانده قشون مغول در ايران او را پيش پادشاه فرانسه فرستاده تا به كمك او ببيت المقدس حمله كند و آنجا را از كف مسلمين بيرون آورد . لوئى در سال 646 ( 1248 . م ) از همان جزيرهء قبرس سه نفر نماينده با هدايائى پيش خان مغول روانه كرد و ايشان سال بعد به خدمت اوغولغايمش كه بنيابت سلطنت منصوب شده بود رسيدند . اوغولغايمش مقدم سفراى مزبور را گرامى داشت و يكى از آن سفرا در سال 649 پيش لوئى برگشته گزارش سفر خود را براى او نقل كرد . چندى بعد لوئى سفارتى ديگر به رياست يك نفر روحانى بنام گيّوم دو روبروكى « 1 » به دربار خان مغول فرستاد . اين شخص در سال 650 از قسطنطنيّه به طرف شبه جزيرهء قرم ( كريمه ) حركت كرد و از آنجا به شهر سراى ( در كنار شط ولگا و شمال بحر خزر ) پايتخت خان دشت قبچاق رسيد سپس از طريق معابر جبال اورال و درهء نهر ايلى گذشته در تاريخ 22 شوال 650 در شهر قراقروم به خدمت منگو قاآن باريافت . منگو قاآن با اينكه سفير لوئى را با احترام پذيرفت و او را واداشت كه به آزادى با علماى بودائى و مسلم مناظره كند به مسئول لوئى نهم در باب قبول طرح اتحاد جوابى مقنع نداد بلكه از او خواست كه با ساير سلاطين عيسوى اطاعت خان مغول را گردن بنهند . فرستادهء لوئى پنج ماه در قراقروم ماند و عاقبت در سال 652 بشام برگشت و در عكا به خدمت لوئى رسيد و نامهاى را كه منگو قاآن به خط اويغورى براى او فرستاده بود تقديم كرد . در همان سالى كه سفير لوئى به اروپا برمىگشت هتوم ( حاتم ) « 2 » پادشاه كليكيا از راه دربند قفقازيه به خدمت باتو آمد و باتو و پسرش عدّهاى بعنوان بدرقه به او دادند تا به قراقروم رسيد و حضور منگو قاآن را ترك كرد و در مدّت پنجاه روز كه در قراقروم
--> ( 1 ) - Guillaume de Rubruquis ( 2 ) - Hetoum