منكبرنى گرديدند علاوه بر قلع مادهء آن سلطان بتسخير ممالكى كه مغول آنها را درست نگشوده بودند مثل غزنين و كابل و سند و زابلستان و طبرستان و گيلان و ارّان و آذربايجان و الجزيره و غيره نيز قيام كردند و در اين نوبت دوم اگرچه لشكركشى تاتار اهميت نوبت اول را نداشت اما بمناسبت آنكه ديگر كسى كه بتواند جلوى سيل هجوم ايشان را بگيرد نبود و مردم نيز از همه جهت بىپا و دوچار رعب و وحشت فوق‌العاده گرديده بودند سرعت پيشرفت مغول كمتر از بار اول نشد و قتل و غارت و خرابىها كه وارد آمده از جهت كثرت از زمان فرماندهى چنگيز و پسران او چندان پائى كم ندارد بخصوص بعد از آنكه مغول از شر حريف خطرناكى مثل جلال الدين آسوده - خاطر شدند بلامانع در آذربايجان و ارّان و ارمنستان و گرجستان و الجزيره و عراق به تاخت‌وتاز پرداختند و آن نواحى را كه بواسطهء كشمكشها و رقابتهاى ديرينهء امرا با يكديگر و تاخت‌وتازها و مظالم جلال الدّين و عمال او در عين بىتكليفى و بيچارگى سر مىكردند يك‌بار ديگر بباد قتل و غارت دادند و تا حوالى بغداد و داخلهء آناطولى پيش راندند . بعد از تفرقهء قشون جلال الدين در حوالى ديار بكر اورخان يكى از امراى خوارزمى كه جلال الدين را در آخرين شبيخونى كه باردوى او از طرف مغول وارد شد نجات داده بود با 4000 نفر از سپاهيان خوارزمى به اربل آمد و از آنجا باصفهان شتافت ولى كمى بعد گرفتار مغول شده بقتل رسيد . بقيهء سپاهيان جلال الدين در كردستان و الجزيره و شام پراكنده گرديدند ، از اين عده قسمتى را كردان و بدويان عرب كشتند و جمعى نيز باسم خوارزميّه و بعنوان قشون مزدور خدمت سلاطين ايّوبى الجزيره و پادشاه سلجوقى روم را اختيار كردند و مدتها در آن ديار اسباب زحمت مردم و امرا و سلاطين بودند . بعد از قتل جلال الدين لشكريان مغول بسه دسته تقسيم شدند جماعتى بتسخير و غارت بلاد ديار بكر و ارزن الروم ميافارقين و ماردين و نصيبين و موصل رفتند و تا ساحل فرات پيش راندند و در اين حمله بقدرى خرابى و كشتار كردند كه ديگر هيچ‌كس تاب جنگ با مغول حتى شنيدن نام ايشان را نداشت و به اندازه‌اى رعب ايشان در دلها جا گرفته بود كه به گفتهء يكى از مورخين اگر كلاهى مغولى در ميان هزار سوار جنگجوى خوارزمى مىانداختند جمله متفرق مىگرديدند و اين حال سپاهيان بود تا چه رسد به مردم بيچارهء جنگ ناآزموده ، حكاياتى كه سابقا