تسخير طالقان و باميان و طخارستان در 619 - چنان كه سابقا نيز گفتيم چنگيز خان پس از عبور از معبر پنجاب و تسخير ترمذ و بلخ و گرفتن شهرهاى ولايت جوزجانان يعنى اندخود و ميمند و فارياب به سرزمين طالقان آمد . اين طالقان كه آن را طالقان خراسان يا طالقان بلخ مىگويند شهرى بوده است از ولايت جوزجانان در سه منزلى مشرق مرو الرود و بر سر راه اين شهر ببلخ و آن را نبايد با طالقان عراق و طالقان طخارستان كه كرسى اين ولايت و در دو منزلى ولوالج و سه منزلى بدخشان بوده اشتباه نمود . « 1 » قلعهء طالقان نصرت كوه « 2 » نام داشت و آن از قلاع بسيار مستحكم و بر سر راه بلخ بمرو واقع بود . چنگيز مردم آن را به ايلى خواند و چون ايشان سر تسليم پيش نياوردند اتباع او آن را در محاصره گرفتند . محاصرهء نصرت كوه ده ماه به طول انجاميد و جمع كثيرى از مغول در حملهء به آن كشته شدند و در ضمن اين محاصره پسران چنگيز يعنى تولوى و جغتاى و اوگداى نيز از فتح خراسان و خوارزم فراغت يافته همه به كمك پدر آمدند . بالاخره چنگيزيان پشته‌اى از سنگ و چوب بارتفاع حصار ساخته موفّق به گشودن در قلعه شدند و عموم پيادگان محصور را با زن و طفل بقتل رساندند ولى سواران آن جماعت به كوه و دره زده نجات يافتند . بعد از فتح طالقان و انهدام قلعهء آن چنگيز بباميان رفت و اين اوقات مقارن بود با تسلط كلّى جلال الدّين منكبرنى بر غزنه و قندهار و هرات و غلبهء او بر سپاهيان مغول ، به همين جهت چنگيز به طرف غزنه به جلوگيرى او مىآمد و چون در باميان مردم تسليم نشدند بلكه در ضمن محاصره موتوجن پسر جغتاى كه پيش چنگيز سخت عزيز بود بر اثر اصابت تيرى بقتل رسيد چنگيز در فتح آن جدّ به خرج داد و پس از گشودن شهر حكم داد كه علاوه بر مردم جانوران شهر را نيز بكشند و كسى را اسير نگيرند و بچه در شكم مادر نگذارند و ديگر كسى آنجا سكونت اختيار ننمايد ، مغول باميان را زير و رو كردند و آن را از اين تاريخ ببعد ماوباليغ يعنى آبادى بد ناميدند .

--> ( 1 ) - طالقان طخارستان هنوز هم به همين اسم باقى و در مشرق قندوز بر سر راه فيض‌آباد واقع است . ( 2 ) - يا ناصر كوه يا منصور كوه .