جوهر صقلى بسال 258 كه مصر را بگشود فسطاط و عسكر را شايسته پايتختى نديد ميخواست شهرى ديگر بنيان كند تا پايتخت فاطميان و هم مركز نشر دعوت ايشان شود و براى دفاع از هجوم قرمطيان كه حدود شمالى مصر را بخطر داشتند باروى محكم داشته باشد و بسال 358 قاهره را پايه نهاد و بناى قصر معز فاطمى را نيز آغاز كرد و چون بنا بپايان رفت نام شهر را منسوب به منصور پدر معز منصوريه كرد و اين نام ببود تا معز بقاهره رفت و نام آن را قاهره معزى كرد و بمرور زمان معز برفت و قاهره بماند . قصر معز در داخل باروى شهر بناحيه شرقى بود و معز هنگامى كه كافور را بمصر ميفرستاد طرح بنيان آن را داده بود . قصر خليفه و ديوانهاى دولت و اسلحه‌خانه و محل نگهبانان خاص همه در داخل قصر بود كه چهار هزار اطاق داشت . جوهر كه نميخواست شعائر شيعه در مساجد سنيان به پا شود هماندم كه بناى قاهره را آغاز ميكرد مسجد ازهر را نيز پايه نهاد كه بناى آن به دو سال تمام شد و برمضان 361 در آنجا نماز كردند اما چيزى نگذشت كه ازهر به صورت دانشگاهى بزرگ درآمد كه طالبان علوم از هر ديار رو سوى آن داشتند . بسال 378 يعقوب كلس عزيز را گفت كه ازهر را جايگاه علوم كند ، عزيز و خليفگان پس از او جويندگان علم را از همه قلمرو اسلام به ازهر ميكشيدند كه مسكن و خوراك و وسائل معاش و آسودگيشان را مهيا كرده بودند . خليفگان و اميران و شاهان بعد در بناى ازهر افزودند و براى دانش‌طلبان اقامتگاهها ساختند و براى آن وقفها كردند و بخششها دادند اين رسم را عزيز نهاد كه بجوار ازهر خانه‌اى براى اقامت فقيهان كه در آن روزگار 35 كس بودند بنا كرد كه هر جمعه آنجا فراهم ميشدند و تا نماز پسين قرآن ميخواندند . از آن پيش فاطميان در تونس نيز مهديه را بنا كرده بودند . بناى شهر از عبيد الله مهدى نخستين خليفه فاطمى بود . گويند : مهدى مهديه را از آن رو بنا كرد كه در تونس شهرى محكم نبود و ميخواست در قبال حمله خارجيان كه خطرشان عيان بود ، جائى