خلكان گويد : " گفتند بخلق قرآن معتقد شود اما ابا كرد و تازيانه خورد و بزندان شد و همچنان بگفتار خود مصر بود . " مسند وى از 000 / 40 حديث فراهم آمده بود كه 000 / 10 مكرر است و احاديث بمدح علويان و نيز امويان آورده و از صولت عباسيان بيم نكرده مذهب او با مذهب مالك از اينرو كه هر دو بحديث اعتماد ميكرد توافق داشت تا آنجا كه خيلىها او را محدث شمردند نه امام فقه . " بسيار كسان چون محمد بن اسمعيل بخارى ( 256 ) حديث را از ابن حنبل گرفتند . در ايام بخارى روش جمع حديث بكمال دقت رسيد ، وى محدث بود و از اسلاف خود در اين عرصه سبق برد و بجمع‌آورى حديث سفرها كرد و شانزده سال بسير آفاق بود و كوشيد تا حديث درست را از نادرست جدا كند . حافظه قوى و معرفتى كه باحوال رجال داشت وى را در اين راه كمك كرد و كتاب وى " الجامع الصحيح " بشمار متون معتبر حديث است كه اهل سنت بدان اعتماد كنند . بخارى در صحيح خود 7275 حديث آورده كه اگر مكرر را به حساب نياريم حديث او از 000 / 3 كمتر مىشود و اينجمله را از 000 / 300 حديث برگزيده يعنى از هر صد يكى و اين نهايت دقت است . ابن خلدون گويد : بخارى امام محدثان ، احاديث سنت را به روش حجازيان و عراقيان و شاميان فراهم آورد و در هر باب حديث مناسب آن را تكرار كرد . " صحيح بخارى 97 قسم است كه هر قسم را كتابى ناميده و در هر كتاب احاديث يك موضوع را ياد كرده چون كتاب وضو و صلوة و غيره . وى در تشخيص درستى حديث شرايط خاص دارد كه بنام وى معروف است و بسيارى محدثان خلف در اين روش به دو اقتدا كرده‌اند . از پى بخارى شاگرد وى مسلم بن حجاج قشيرى بود ( 261 ) كه از نيشابور بود و چون استاد خود بطلب حديث سفرها كرد و بعراق و مصر و شام و حجاز رفت و مدتها ببغداد بود و در ايامى كه بخارى به نيشابور بود از او فايده‌ها برد و مجموعه او " صحيح مسلم " يا " مسند صحيح " نام دارد . ابن خلدون گويد : " وى چون بخارى حديث مورد اتفاق را آورد و مكرر