سپاه بدوران پيغمبر و خليفگان اول و امويان ، سپاه از عرب بود عباسيان به پارسيان تكيه داشتند معتصم بتركان تكيه كرد كه مادرش ترك بود و نگهبانان خاص از ايشان گرفت و آنها را بر عربان و پارسيان برترى داد و نام عرب را از دفتر عطا محو كرد بدوران او شمار تركان به هفتاد هزار رسيد و نفوذشان بسيار شد و خطرناك شدند كه بدلخواه خود خليفه را نصب ميكردند يا عزل ميكردند و ميل مىكشيدند و مىكشتند . بتدريج از مردم غير ترك نيز گروهى سربازان مزدور بسپاه راه يافتند كه جز مال هدفى نداشتند و بهر بهانه آشوب مى - كردند و اگر از سردارى بزرگ مقررى كافى ميگرفتند به دو مىپيوستند و دولتى نمى - شناختند . بدوران مستعين ( 248 - 252 ) سپاه از تركان و بربران و فرغانيان بود احمد - بن حارث تمامى به وصف شورش سپاهيان بر ضد مستعين شعرى گفته بدين مضمون : " تركان و بربران بيامدند با فرغانيان زره‌پوش كه گروههاى مسلح پياده و سوار بودند " . بعضى خليفگان براى رهائى از شر تركان از سربازان مزدور كمك جستند معتز ( 252 - 255 ) بربران و فرغانيان را تشويق كرد و از مقام تركان بكاست ، به همين سبب او را كشتند ، گاه ميشد خليفه و سرداران وى از دشمن نيز كمك مىگرفتند . راضى ( 329 422 ) از قرمطيان يارى جست و آنها را به سپاه خويش آورد اما از شرشان مصون نماند كه قرمطيان بشوريدند و به ابن رائق پيوستند كه راه خودسرى ميرفت و شگفتا كه با او نيز وفا نكردند كه روزى چند با ابن رائق بر ضد ابو عبد الله بريدى و روز ديگر بصف ابو عبد الله بريدى بودند . ابو طاهر قرمطى سپاهى فرستاد كه بريدى بكمك آن بر بصره استيلا يافت و هم او را بر ضد متقى مدد داد اما سپاه بريدى همه قرمطيان نبودند كه كرد و ديلم نيز داشت و چون بويهيان در بغداد قدرت يافتند ( 334 ) ميان تركان كه بيشتر سپاه از آنها بود با ديلمان رقابت افتاد . معز الدوله اين را بدانست و به فرزند