حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
624
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
خود بختيار سفارش كرد با ديلمان مدارا و با تركان دوستى كند ، بويهيان گاه بتركان و گاه بديلمان نزديك ميشدند ، بختيار از تركان بيم داشت به آنها نزديك شد و كينه ديلمان برانگيخت تا بسال 364 تركان بتلقين عضد الدوله وى را معزول كردند و اگر دخالت ركن الدوله نبود حكومت عراق بعضد الدوله رسيده بود . بدوران بويهيان سپاه از ديلم و ترك و عرب و كرد و فرغانى و بربر و نژادهاى ديگر بود كه اجير ميشدند . مؤلف ذيل تجارب الامم گويد : " به دوران عضد الدوله سپاه دو ناظر و سردار داشت يكى سردار ديلم و ديگرى سردار ترك و عرب و كرد . . . " از اينجا توان دريافت كه بربران و فرغانيان و ديگر مزدوران بفرمان سردار دوم بودهاند . سپاه ديوان خاص داشت كه دو انجمن داشت يكى انجمن مقررى كه به كار مقررى و وقت پرداخت آن ميرسيد و انجمن مقابله كه فهرست سپاه را ميديد و نامهايشان را مراجعه ميكرد و هر انجمن براى سپاه خاص و سپاه خدمت و سپاه ولايات قسمتهاى جدا داشت سپاه از مزدوران و داوطلبان تشكيل ميشد ، مزدوران پيادگان بودند و نيزه و شمشير و زوبين و سپر داشتند و تيراندازان بودند كه شمشير و كمان و سپر و تيردان داشتند . و خود بسر و زره بتن ميكردند تا از آسيب دشمن مصون مانند . زره همه بالاتنه را مىپوشيد بعلاوه قسمتى از آن برانها و بازوها ميرسيد ، هر گروه يك دسته نفتانداز داشت كه افراد آن را نفتيان ميگفتند و پوشش آنها از پارچههائى بود كه آتش در آن اثر نداشت تا بقلعههاى مشتعل راه توانند يافت و نيز هر گروه يكدسته معمار داشت كه با شمشير و سپر ، كلنگ نيز داشتند . فرمانده ده هزار كس " امير " بود و فرمانده هزار كس " قائد " و فرمانده صد كس " نقيب " و فرمانده ده كس " عريف " . لباس سپاهيان باختلاف دسته و اسلحه تفاوت داشت در ايام متوكل لباس سپاهيان تغيير يافت و رنگ آن خاكسترى شد و بگفت تا شمشير به گردن نياويزند و آن را چون پارسيان بكمر بندند .