حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
585
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
پايتخت حمدانيان نيز تسلط يافت ، ميگفتند سپاه روم در اين جنگ دويست هزار بوده است ، سقوط حلب در چنگال روم هيجان مسلمانان و خاصه بغداديان را بيفزود كه فراهم آمدند و خليفه را سرزنش كردند و از او خواستند بخويشتن برون شود و انتقام مردم حلب را از روميان بگيرد . از پس مرگ رومانوس چهارمين امپراطور مقتدر روم شرقى كه از خاندان باسيل بود بيوه او تيوفونيا به نقفور فوكاس ( 963 - 769 م ) و پس از او بقاتلش جون زيمسكيس ( 969 - 996 م ) كه مورخان عرب او را ابن شمشقيق ناميدهاند شوهر كرد ، اين دو امپراطور تپههاى كاپادوكيه را تا صحراى بغداد ميدان پيكار و كشاكش كردند . بسال 354 روميان تا حدود سوريه پيش آمدند و شهر مصيصه و طرسوس را گرفتند ، پس از آن كيلكيه كه در شمال خليج اسكندرون بود سقوط كرد و قسمتى از قلمرو شامى عباسيان تابع روم شرقى شد . فيروزى روميان از آن فتنهها زاد كه در شام پياپى بود ، فاطميان از پس فتح مصر بسال 358 دمشق را گرفته بودند و ميان ايشان و قرمطيان كه بويهيان نيز تأييدشان ميكردند جنگ شد ، آنگاه بدوران عزيز ، فاطميان با قرمطيان و افتكين ترك بجنگ بودند و اين حوادث زمينه هجوم و توفيق روم را فراهم كرده بود . عبور از فرات در نواحى جنوبى كوهستانهاى طوروس از روزگار هرقل ( 610 - 642 م ) بنزد يونانيان محال مينمود اما زيمسكيس بسيارى شهرهاى قديمى چون رها و ديار بكر و ميافارقين و نصيبين را كه دىموز امپراطورى قديم و نزديك دجله بود تصرف كرد و نزديك بود بيت المقدس را نيز بگيرد اما بدانست كه باقيمانده سپاهش براى اين كار كفايت ندارد كه بناچار راه شمال گرفت و شهرهاى ساحلى چون بيروت و صيدا و جبيل را بگرفت اما در طرابلس شكست خورد و سپاه روم بانطاكيه بازگشت و امپراطور به پايتخت رفت و در آنجا بمرد ( 366 ) .