حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

509

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

در خلافت عزيز همه كوشش فاطميان برواج مذهب شيعه صرف ميشد و كارها بدست شيعيان افتاد ، ابو طاهر قاضى القضاة كه سنى بود معزول شد و عبد العزيز نعمان بجايش نشست ، يعقوب بن كلس وزارت فاطميان يافت و بهمت و تدبير او كار دولت رونق گرفت ، در ايام عزيز ساختمانهاى بزرگ شد كه ثروت و رفاه مصر فزون شده بود از جمله سالن طلا بود كه مركز كار دولت بود . از شاعران آن دوران ابو حامد انطاكى را نام ميتوان برد كه ساليان دراز در مصر اقامت داشت و در مدح معز و عزيز قصيده‌هاى دراز گفت و هم در وصف جوهر و يعقوب وزير سخن داشت . على بن رضوان نيز در طب و فلسفه و منطق شهره بود و در اين سه رشته كتابهاى بسيار نوشت . حسن بن ابراهيم زولاق نيز در رشته تاريخ شهرتى يافت و در تاريخ دوران فاطمى مرجعى معتبر است ، ابو الحسن شابشتى نيز از فضلاى آن دوران بود كه عزيز كتابخانه خويش را به دو سپرده بود و نديم و جليس خليفه بود . عزيز مردى ابهت دوست بود . جواهر نيك ميشناخت ، يك قسم عمامه ابداع كرده بود كه رشته‌هاى طلا در آن به كار ميرفت ، به شكار حيوانات درنده دلبستگى داشت . دانشور و ادب‌دوست بود و چند زبان ميدانست . از كينه‌جوئى بدور بود و رفتارى كه با افتكين ترك كرد بهترين شاهد اينمدعاست ، با مردم مذاهب مختلف مدارا ميكرد ، زنى مسيحى گرفت ، نسبت به معبد قبطيان توجه خاص داشت وزارت به عيسى - ابن نسطور مسيحى داد ، ولايت شام را به منشا پسر ابراهيم يهودى سپرد ، مرگ وى بسال 368 بود در آنوقت چهل و چهار سال داشت . حاكم 386 - 411 حاكم بهنگام مرگ پدر يازده سال و نيم داشت كه براى او بيعت گرفتند و بر جوان خادم به نيابت او امور را قبضه كرد . تا سال 390 وضع چنين بود و خليفه در كارى دخالت نداشت از آن پس اختيار بدست وى افتاد و در كار مذهب تعصبى سخت به كار برد