حادثه در 1321 اتفاق افتاد كه ظاهرا منجر به بازگشت كبك به تخت سلطنت شد كه دوازده سال قبل ، از آن محروم شده بود . در اين هنگام بود كه يك تقسيم‌بندى دائمى در قلمرو چغتاى روى داد ، اين دو بخش يا وجودى كه ولايات ديگرى به آنها پيوسته است ، عموما به نام‌هاى ماوراء النهر ، مغولستان ( يا جته ) ناميده مىشوند . داستان خانان نخستين اين شاخه ، به طور كلى در فوق بيان شد و در اينجا نيازى به ذكر بيشتر نيست . تاريخ ميرزا حيدر نيز كه كار ما عمدتا در رابطه با آن است ، به شاخه ديگر يا بخش شرقى و به قول خود وى به اولاد شاهزادگان آن بخش تعلق دارد . تنها در مورد ماوراء النهر ذكر اين نكته ضرورى است كه پنجاه سال پس از تقسيم‌بندى مذكور ، امير بزرگ ، تيمور از هرج و مرج موجود سود جسته و خود را ارباب آن ولايت ساخت . در خلال آن سال‌ها نام پانزده تن - كه برخى از آن حتى از سلسله چغتايى نبودند - در زمره خانان ، همراه با دورانى از آشفتگى به ميان مىآيد ، حال آنكه اسمى هم موجود نيست . ظهور تيمور در ماوراء النهر ، نقطه بازگشتى بود از موضع ضعف به موضع قدرت ، اما در همان ايام مرگ سلسله اصلى چغتاى فرا رسيد . وى مملكت را نظم داد و با قدرت مطلق حكومت كرد ، با وجود اين درجات و امتيازاتى به خان‌ها واگذار مىنمود كه بيش از يك اسم نبود و آنها را به دلخواه برمىكشيد يا ساقطشان مىكرد . قبلا ديده‌ايم كه چگونه امپراتورى چغتاى در خلال جنگ‌هاى قايدو به زمان تقسيم خود نزديك شده بود ، تا آنجا كه مىتوان محقق كرد ، اين شاهزاده يكى از تواناترين افراد سلسله اكتاى و شخصى جدى و سربازى با اراده بود . در خلال جنگ‌هايى كه براى نيل به برترى انجام داد قطعه بزرگى از مملكتى را كه عمدتا از دست دودمان چغتاى بيرون رفته و بخشى از مملكت اكتاى محسوب مىشد ، حفظ كرد . حدود خطه‌اى كه او بدين ترتيب موقتا در دست داشت مشخص نيست و در حقيقت احتمال دارد كه اصلا مرزهايى براى آن تعيين نشده باشد . به هر ترتيب اقتدار او عمدتا شامل برخى از قبايل بدوى ، يا چادرنشين بود و مقيمان آنها نيز در مواقع مقتضى به عادت كوچ‌نشينان حركت