وجهى كه از كتب آن صناعت مستفاد مىباشد . 878 و من اللّه التّوفيق . « 1 » كشمير ولايتى است قريب وسط اقاليم چهارم ، چه اول آن اقليم آنجاست كه عرضش سى و سه درجه است و پنجاه و چهار دقيقه و عرض كشمير از خط استوا سى و پنج « 2 » درجه است و طولش ( 302 پ ) از جزاير سعدا ، 879 صد و پنج درجه و عرصه آن ولايت طولانى افتاده ، از جميع جوانب فرموده است به رواسخ جبال ؛ كوه جنوبى به جانب دهلى و زمين كوه شمالى به طرف بدخشان و صوب خراسان و جانب غربيش به صوب مواضعى است كه محل اقامت و يورت اقوام اوغانى مىباشد ، و طرف شرقيش منتهى مىشود به مبادى اراضى تبت و مساحت طول آن عرصه ، آنچه هموار واقع شده از حد شرقى تا جانب غربى قريب چهل فرسخ است و عرض آن از جانب جنوبى تا حد شمالى بيست فرسخ و در نفس آن دشت هموار كه در ميان كوهسار واقع شده ، هزار قريه معمور است مشحون به چشمه‌هاى خوشگوار و آب و سبزهء بسيار و زبان‌زده عامه چنان است كه در تمام آن ولايت كوهستان و هامونى صد هزار قريه محل عمارت و زراعت است و از شواهد حده 880 آب و هواى آن ديار آن است كه حسن منظر و لطف شمايل خوبان آنجا در السنه سخنوران فرس « 3 » مثل شده چنان كه گفته‌اند : رباعى شاه همه دلبران كشمير تويى * خرم دل آن شاه كه كشمير تويى آن حور كه روح را سزدكش گويند * كاندر كف پاى نازكش حور تويى « 4 » و در كوه و دشتش انواع درختان ميوه‌دار است و اثمارش بغايت خوب و سازگار است ، اما چون هوايش ميل به سردى دارد ، برف‌هاى عظيم مىبارد . ميوه‌هاى گرم سير مثل خرما و نارنج و ليمو و امثال آن در آنجا حاصل نمىشود و ليكن از گرم سيرات نزديك نقل مىكنند . و در وسط آن هامون چنان كه از طرف شرقى و غربى هر يك ، يك فرسخ است تا به كوه شهرى ، سرى نگر نام هست كه نشيمن حكام آن ديار است و به طريق بغداد نهرى

--> ( 1 ) . نگ : - و من اللّه التوفيق . ( 2 ) . نگ : چهار . ( 3 ) . نگ : - در السنه سخنوران فرس . ( 4 ) . نگ : - رباعى شاه . . . حور تويى .