آخرت اوست ( 277 پ ) - صلّى اللّه عليه و سلّم - و ببايد دانست كه صفت محبت حق منحصر در دورى [ دنياى ] دون فردى نيست ، فيض الهى است به قدر استعدادات و قابليات هر بنده را از آن بهره مىرسد . هميشه بايد كه بنده سعى در حصول استعداد و قابليت خود كند و اگرچه حصول او نيز از پيش حضرت حق است ، اما چون او را حضرت حق سبحانه اختيارى داده است بايد كه به مقتضاى اختيار خود در مراضى حق ، سبحانه كوشد تا مشق و محبت حق ، سبحانه را قاب و آماده شود . خواه شخص طالب پادشاه باشد خواه گدا . بيت : عشق است اين كه در دو جهان جلوه مىكند * گاه از لباس شاه گه از كسوت گدا و ديگر بداند كه پيش خدا و رسول و برگزيدگان درگاه واله ، دل‌هاى شكسته ويران را قرب بسيار و اثرهاى عظيم است در اين راه ، بيت : ننهند جز به خاطر ويرانه گنج عشق * معمور خاطرى كه به ويرانگى كشيد و سعى در آن بايد كرد كه در دل بنده‌هاى برگزيده حق سبحانه كس را راهى شود و از بركات نظر ايشان به مقصودى رسد . بيت : جا كن درون پاك ضميرى كه عاقبت * زين شيوه كار قطره به دردانگى كشيد و گاه بر بنده حال و روزى مىگذرد كه در آن حال و در آن روز از او صفات و احوال نيكان و ابرار ظاهر مىشود ، و گاه روزى و حالى بر او مىگذرد كه از او كردار شيطان و بدان سر برمىزند آن اول روز و اول حاليست كه بنده در آن روز و در آن حال از خداى خود غافل نيست و آن روز ديگر و حال ديگر حالى است كه در آن روز و در آن حال بنده از خداى خود غافل است و شب و روز خود را به هواى نفس بد فهمان مىگذراند ، و از اين روز پيش خدا استغفار بايد كرد و از غضب راندن خود را . ( 278 ر ) يعنى از كان نگاه بايد دانست كه تفرقه‌انگيز است و خاطر را پريشان مىسازد و از خدا دور مىاندازد .