ميرزا محمد حيدر دوغلات

578

تاريخ رشيدى ( فارسي )

پس در پيش خدا و رسول ، قدر به اسباب دنيا حاصل نمىشود و زينت و آرايش را پيش بندگان برگزيده حق سبحانه هيچ قدر و قيمتى نيست . آرى مال و اسباب دنيا وقتى مبارك است كه صرف در مراضى خدا و رسول خدا شود و آن نيز از كسب حلال باشد ، مثل كسب دست و دهقانى و تجارت و امثال اينها و صرفش در محلى كه رضاى خدا و رسول خدا در آن باشد ، مثل مساكين و فقراء صالح و گرفتاران به دست ظلمه و درويشان . شيخ ركن الدين علاء الدوله - قدّس سرّه - ( 276 پ ) گفته است كه عجب اعتقادها دارند خلق عالم ، مىگويند كه درويش مىبايد كه خوار و ذليل و محتاج باشد و درويش را دنيوى به چه كار مىآيد ؟ آخر حضرت حق ، سبحانه دنيا را به اين همه نعمت آفريده است به جهت آنكه بنده‌هاى برگزيدهء او متمتع شوند ، و انبيا - صلوات اللّه على نبينا و عليهم اجمعين - و اولياى - قدّس اللّه ارواحهم - كه عالم با وجود شريف ايشان برپا مىدارد و مقصود از آفرينش عالم ، وجود شريف ايشان است . چرا بايد كه ايشان محتاج باشند . و از اين سخن شيخ ، رفع اعتراض مردمى كه بر پدر كلان ما خواجه عبيد اللّه - سقى اللّه ثراه - مىكردند مىشود . و هم شيخ مىگويد كه نه آخر خرج سفره‌خانه خانقاه شيخ مجد الدين بغدادى - قدّس اللّه سرّه - هر سال دويست هزار دينار زر سرخ بوده است ؟ يعنى حق ، سبحانه بعضى بنده‌هاى مقبول خود را در لباس غنا تربيت مىكند و بعضى را در لباس فقر و فاقه و به اين اشد رضا دارند ، بيت : درين چمن مكنم سرزنش به خود رويى * چنان كه پرورشم مىدهند مىرويم پس همه به كرم و لطف و فضل اوست ، و الّا از بندگى ما و كردار ما چه آيد و چه گشايد ؟ و زمام عطا و سعادت به دست اوست ، آنجا كه خواهد و بايد عطا فرمايد وَ أَنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ . 750 و بنده مىبايد كه هرچه از او اعمال صالحه به وجود آمد خود را به درگاه إله ، مجرم و مقصد داند ، اما پيش اين بيچاره آن است كه هيچ گناه بدتر از آن نيست كه بنده خود را مجرم و مقصد نداند كه بدين سبب