ميرزا محمد حيدر دوغلات

415

تاريخ رشيدى ( فارسي )

چنان كه مافات آن به هيچ وجه تلافى نپذيرد و آن شكستن ، به هيچ بستنى التيام نيابد . 333 مع هذا ولايت فرغانه ، يورت و مقام اصلى جغتاى است . شيبان به زور و تشطط از ايشان انتزاع نموده و ما از قبل جغتاى حافظ بلاد گشته‌ايم . چون تمام سلاطين روزگار عموما و سلاطين جغتاى خصوصا دست احتفاظ را در آستين احتزاز كرده و پاى منازعت را در دامن عزلت كشيدند ، ما را از قبل « 1 » ايشان مرتكب اين امر خطير شدن از حزم دور مىنمايد . اگر شيوه احترام را مرعى كرده و طريقه مصلحت را منظور داشته ، ابواب مقاتله را مسدود و طريقه حزم را مسلوك گردانيد ، پيش از آنكه غبار هيجان ( 187 ر ) معسكر مخالف ، حواشى ممالك را تيره سازد ، عنان عزيمت بر صوب مغولستان كه مقر اصلى مغول است معطوف گردد به اثبات دولت قاهره انسب مىنمايد . و ملاحظه ديگر آنكه ميرزا ابابكر كه در پيش مواكب نصرت مراكب ، حكم شكارى زخمين دارد كه قبل از اين در توتلوق مصاف داده و شكسته شده است ، « 2 » اگر به ولايت او رفته شود ، اگر او جان و جگر مردانگى فراهم نمايد ، شايد كه يك بار ديگر به مصاف مبادرت نمايد و مصاف آن در جنب مصاف اوزبك ، سهولت تمام دارد و در مصاف با وى مخاوف قليل و منافع كثير است و دلايل ديگر بر ترجيح اين مصلحت آنكه سنين عمر ميرزا ابابكر از شصت متجاوز است و مدت سلطنت او تا پنجاه سال قريب ، و حق سبحانه و تعالى اشتداد ظلم او را چهل « 3 » سال امتداد داده است . وقت آن شده باشد كه ايام ظلم او را به شب ادبار رساند . ديگر آنكه امراء خود را به تمام برانداخته است و خاطر را از كار اهل محاربه پرداخته و به جاى آن جمع كثير از اراذل آحاد الناس قليلى را جاينشين ايشان ساخته است . با وجود قلت و عدم راى ، در رويت از وى هراسان بوده به جان در امان نيستند . پس هر زور و قوت كه باشد ، آن را در ابواب فتح كاشغر مصروف داريم . شايد حضرت مفتح الابواب ، باب الفتحى در روزگار دولت كه هميشه رويداد نصرت باد ، « 4 » گشاده گرداند ، بمنّه و كرمه . « 5 » و مع هذا مردم ميرزا ابابكر كه در خادميت و مخدوميت

--> ( 1 ) . نگ : جغتاى خصوصا به منازه برخاسته‌اند ما را از قبل . ( 2 ) . نگ : زخمين دارد زيرا قبل از جنگ توتلوق در هيچ جنگ تمام عيارى وارد نشده بود مگر آنكه پيروز گرديده بود . ( 3 ) . نگ : پنجاه . ( 4 ) . نگ : - كه هميشه . . . باد . ( 5 ) . نگ : - بمنّه و كرمه .